Artikel 642d Rechtsvordering (642d Rv)

Bij een scheepsongeval kunnen verschillende partijen zich op beperking van aansprakelijkheid beroepen: de eigenaar, de reder, degene die het schip in gebruik heeft, en de verzekeraars van elk van hen. Artikel 642d Rv voorkomt dat zij ieder een eigen fonds moeten stellen. Is er voor hetzelfde voorval één fonds gesteld, dan geldt dat fonds als gesteld door alle personen die in dezelfde groep vallen, voor de vorderingen waarvoor het is gesteld.

De groepen a tot en met d

Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek deelt de personen die zich op beperking kunnen beroepen in, en die indeling loopt via de letters a tot en met d. Voor zeeschepen en voor binnenschepen bestaat een vergelijkbare opsomming. Artikel 642d Rv haakt daarbij aan: het fonds werkt voor alle personen die onder dezelfde letter staan, en niet daarbuiten.

Ook een verzekeraar telt mee. Stelt de verzekeraar van een van deze personen het fonds, dan heeft dat hetzelfde effect als wanneer de verzekerde het zelf had gedaan.

Waarom dit belangrijk is

Een fonds is een aanzienlijk bedrag dat vastgezet moet worden. Zonder deze bepaling zou elke betrokkene die zich wil indekken dat bedrag opnieuw moeten storten of daarvoor zekerheid moeten stellen, terwijl er maar één ongeval is geweest en één beperkingsbedrag voor het schip geldt. Dat zou de beperking van aansprakelijkheid in de praktijk onbetaalbaar maken en de schuldeisers ook niet helpen: zij zouden meerdere potten geld zien ontstaan waaruit zij toch maar één keer kunnen worden voldaan.

De keerzijde is dat het fonds ook maar één keer wordt gevuld. Schuldeisers kunnen zich er niet op beroepen dat er nóg een fonds moet komen omdat er nóg een aansprakelijke partij uit dezelfde groep is. Voor de vorderingen waarvoor het fonds is gesteld, is dit het geld dat er is.

De grenzen van de bepaling

De werking is op twee manieren begrensd. In de eerste plaats geldt zij alleen voor hetzelfde voorval. Een tweede ongeval met hetzelfde schip vraagt om een eigen fonds.

In de tweede plaats reikt zij niet verder dan de vorderingen waarvoor het fonds werd gesteld. Vorderingen van een andere aard, waarvoor een eigen fonds moet worden gevormd, vallen erbuiten. Wie tot een andere lettergroep behoort, kan zich evenmin op het gestelde fonds beroepen.

Een voorbeeld

Na een aanvaring stelt de verzekeraar van de scheepseigenaar het fonds. Een schuldeiser spreekt vervolgens de reder aan en eist dat ook die een fonds stelt. Valt de reder onder dezelfde letter als de eigenaar, dan hoeft dat niet: het bestaande fonds geldt ook als door hem gesteld, voor de vorderingen waarvoor het is gevormd.

In de praktijk

Voor wie zich op beperking beroept: ga eerst na of er voor hetzelfde voorval al een fonds is gesteld en onder welke letter u valt. Is dat het geval, dan hoeft u niet nog eens te storten. Afwachten kunt u daarna niet: wie zich zelf op beperking wil beroepen, dient daarvoor een eigen verzoek in bij de rechtbank Rotterdam, en het al gestelde fonds geldt dan ook als door hem gesteld. Dat de wet meer verzoeken over hetzelfde schip en voorval laat voegen, laat zien dat zij op die eigen verzoeken is ingericht. Daarnaast doet u mee in de procedure over de verdeling.

Voor de schuldeiser: het is verstandig om vroeg te achterhalen wie het fonds heeft gesteld en voor welke vorderingen. Dat bepaalt tegenover wie u nog vrij kunt optreden en voor welk deel van uw schade u bent aangewezen op de verdeling van het fonds.