Artikel 107 Rv: Meer gedaagden samen voor één rechter brengen

Soms wilt u meer mensen of bedrijven tegelijk aanspreken die niet in hetzelfde deel van het land wonen. Zonder een aparte regel zou u dan bij verschillende rechtbanken moeten procederen over hetzelfde feitencomplex. Dit artikel maakt een gezamenlijke procedure mogelijk: is één rechter bevoegd voor een van de gedaagden, dan is hij ook bevoegd ten aanzien van de anderen.

De voorwaarde: samenhang

De uitbreiding van de bevoegdheid geldt niet zonder meer. Tussen de vorderingen tegen de verschillende gedaagden moet een zodanige samenhang bestaan dat redenen van doelmatigheid een gezamenlijke behandeling rechtvaardigen. Het moet dus gaan om vorderingen die feitelijk of juridisch met elkaar te maken hebben, zodat het doelmatig is ze samen te beoordelen.

Bij die afweging speelt onder meer een rol of dezelfde feiten moeten worden vastgesteld, of dezelfde vragen moeten worden beantwoord en of afzonderlijke procedures tot uiteenlopende beslissingen over dezelfde kwestie zouden kunnen leiden.

Typische gevallen

• Hoofdelijke aansprakelijkheid: meer partijen zijn voor dezelfde schuld aansprakelijk.
• Een keten: opdrachtgever, aannemer en onderaannemer bij hetzelfde gebrek in een werk.
• Een borg naast de hoofdschuldenaar: de vordering tegen beiden komt uit dezelfde overeenkomst voort.

Een voorbeeld. Een opdrachtgever in Tilburg lijdt schade door een installatie die niet werkt. De installateur zit in Tilburg, de leverancier van het apparaat in Leeuwarden. Omdat het om dezelfde installatie en dezelfde schade gaat, kan hij beiden dagvaarden bij de rechter die voor de installateur bevoegd is.

Samenhang met andere regels

Dit artikel gaat over relatieve bevoegdheid: welke Nederlandse rechter de zaak behandelt. Het veronderstelt dat de zaak in Nederland thuishoort; of de Nederlandse rechter in een internationale zaak rechtsmacht heeft, is een voorafgaande vraag die dit artikel niet beantwoordt. Woont een gedaagde in een andere lidstaat van de Europese Unie, dan gaat de Europese regeling voor; artikel 8, onder 1, van de Brussel I-bis-verordening bevat daarvoor een eigen regel voor meer verweerders.

Wat de toets inhoudt

Het artikel stelt een toets aan de samenhang tussen de vorderingen, niet aan het aantal gedaagden of aan hun woonplaatsen. Is er voor de ene gedaagde een bevoegde rechter en hangt de vordering tegen een andere gedaagde voldoende met die vordering samen, dan kan de rechter beide behandelen. Ontbreekt die samenhang, dan biedt dit artikel geen grond voor bevoegdheid ten aanzien van de andere gedaagde.

In de praktijk

Voor de eiser maakt deze bepaling het mogelijk één dagvaarding uit te brengen, één zitting te hebben en één uitspraak te krijgen over dezelfde feiten. Omdat de bevoegdheid ten aanzien van de andere gedaagden van de samenhang afhangt, is in de dagvaarding van belang waaruit die samenhang bestaat en waarom een gezamenlijke behandeling doelmatig is. Voor de gedaagde kan het betekenen dat hij procedeert bij een rechter verder van zijn woonplaats, maar ook dat hij zich in één procedure over de kwestie kan verweren.