Artikel 1022 Rechtsvordering (1022 Rv)

Stel dat iemand naar de rechtbank stapt terwijl partijen arbitrage waren overeengekomen. Wat dan? Artikel 1022 Rv geeft het antwoord: de rechter verklaart zich onbevoegd als de wederpartij zich op het bestaan van de arbitrageafspraak beroept, en wel voor alle weren. Alleen als die afspraak ongeldig is, blijft de rechter bevoegd.

De rechter kijkt er niet uit zichzelf naar

De onbevoegdheid volgt volgens de wettekst pas als een partij zich op de arbitrageafspraak beroept. Zwijgt de gedaagde over het arbitragebeding, dan behandelt de rechter de zaak gewoon.

Voor alle weren

Het artikel eist dat de partij zich voor alle weren op de arbitrageafspraak beroept.

De uitzondering: een ongeldige afspraak

De rechter blijft bevoegd wanneer de overeenkomst tot arbitrage ongeldig is.

Een voorbeeld. Een aannemer wordt gedagvaard voor de rechtbank terwijl in het bouwcontract een arbitragebeding staat. Hij beroept zich daarop in zijn eerste stuk en vraagt de rechter zich onbevoegd te verklaren. De rechtbank doet dat; de opdrachtgever moet zijn zaak alsnog bij arbiters aanbrengen.

In de praktijk

Voor de gedaagde: of er een arbitragebeding geldt, is bij ontvangst van een dagvaarding de eerste vraag die beantwoord moet worden. Wie die route wil volgen, doet het beroep daarop voor alle weren.

Voor de eiser: ga vóór het uitbrengen van de dagvaarding na of er een arbitragebeding is. Wordt u onbevoegd verklaard, dan bent u tijd en geld kwijt en moet u opnieuw beginnen bij arbiters. Twijfelt u aan de geldigheid van het beding, onderbouw dat dan meteen.

Bedenk ten slotte dat onbevoegdheid van de rechter niet betekent dat u met lege handen staat zolang de arbitrage loopt. Voor spoedmaatregelen en voor het veiligstellen van uw positie blijft de gewone rechter beschikbaar; artikel 1022a Rv zegt dat met zoveel woorden.