Artikel 1011 Rechtsvordering (1011 Rv)

Teruggave van een cultuurgoed kost geld: het voorwerp moet worden opgehaald, verpakt, verzekerd en vervoerd, en soms moet het intussen worden geconserveerd. Artikel 1011 Rv wijst aan wie die rekening betaalt. Dat is de staat die de vordering tot teruggave heeft ingesteld, en niet de bezitter of houder bij wie het voorwerp werd aangetroffen.

Welke kosten

Het gaat in de eerste plaats om de kosten die voortvloeien uit de uitvoering van de beslissing van de rechtbank tot teruggave. Daarnaast vallen eronder de kosten van de maatregelen die de centrale autoriteit heeft genomen voor het materiële behoud van het cultuurgoed: de zorg dat het voorwerp niet achteruitgaat zolang de zaak loopt. En ook de kosten van de maatregelen uit artikel 1010 Rv, zoals beslag, bewaring of bewind, komen voor rekening van die staat.

Waarom bij de eisende staat

De staat die teruggave vordert, heeft daar het belang bij en zet de procedure in gang. Zou de rekening bij de bezitter belanden, dan zou iemand die het voorwerp misschien te goeder trouw heeft verworven behalve zijn bezit ook nog de kosten van de operatie kwijt zijn. De wet legt de last daarom neer waar het initiatief ligt. Voor de bezitter geldt dat de teruggave zelf hard genoeg is.

Wat er niet mee is geregeld

Dit artikel gaat over de kosten van de teruggave en het behoud, niet over een vergoeding voor het verlies van het voorwerp zelf. Of iemand die het te goeder trouw heeft verworven daarvoor iets krijgt, volgt uit de Europese richtlijn over de teruggave van cultuurgoederen. Evenmin regelt dit artikel de proceskosten van de gerechtelijke procedure; daarvoor gelden de gewone regels van dit wetboek.

Een voorbeeld. Een rechtbank wijst de teruggave van een beeld toe aan een lidstaat. Het beeld staat sinds het beslag bij een gespecialiseerde bewaarder en is daar behandeld tegen vochtschade. De rekening van die bewaring en behandeling, en die van het transport terug, komt bij de vorderende staat te liggen.

In de praktijk

Voor een bezitter is het zinvol om alle kosten die met de bewaring en het behoud te maken hebben apart bij te houden en te onderbouwen. Bij de afwikkeling moet duidelijk zijn welke kosten onder dit artikel vallen.

Voor de vorderende staat is dit een reden om vooraf te begroten. Een teruggaveprocedure die jaren duurt met een kwetsbaar voorwerp in bewaring, kan aanzienlijk duurder uitpakken dan de procedure zelf.