Artikel 116 Rv: De dagvaardingstermijn bij onbekende houders van effecten

Soms moet een groep mensen worden opgeroepen van wie de namen niet bekend zijn. Dat kan niet met een gewone dagvaarding aan een adres, en het kost tijd voordat zo'n oproep de betrokkenen bereikt. Voor die gevallen geeft dit artikel een langere termijn: ten minste vier weken.

Houders van effecten

De eerste groep zijn de houders van aandelen of andere effecten die niet op naam staan, of van wie de houders niet bij name bekend zijn. Effecten aan toonder zijn niet aan een geregistreerde eigenaar gekoppeld; wie ze houdt, blijkt niet uit een register. Een oproeping bereikt hen daarom niet rechtstreeks, maar via een publieke bekendmaking die eerst moet rondgaan.

Vier weken geeft die bekendmaking de kans om zijn werk te doen. Wie zich aangesproken voelt, kan zich melden, uitzoeken wat er speelt en zo nodig een advocaat inschakelen.

Gebruikers van algemene voorwaarden

Dezelfde termijn geldt bij de oproeping van degenen die algemene voorwaarden gebruiken waarin bedingen staan waarvan wordt gesteld dat zij onredelijk bezwarend zijn. Het gaat om de collectieve toetsing van standaardvoorwaarden: niet één contract tussen twee partijen, maar de vraag of een beding dat in een hele branche wordt gebruikt door de beugel kan.

De langere termijn geldt in het geval dat de naam en de woonplaats van die gebruikers niet afzonderlijk in het exploot worden vermeld; artikel 1003 Rv laat dat onder voorwaarden toe. Wordt iedereen wel bij naam genoemd, dan is er geen reden voor een afwijkende termijn.

Een voorbeeld. Een belangenorganisatie wil laten vaststellen dat een bepaald beding in de voorwaarden van een hele bedrijfstak onredelijk bezwarend is. Zij hoeft niet elk bedrijf apart in het exploot te noemen, maar moet dan wel rekening houden met vier weken tussen de oproeping en de dag waarop de zaak dient.

Waarom een langere termijn

• Bereikbaarheid: wie niet bij naam wordt aangeschreven, moet de oproep via een bekendmaking opmerken.
• Organisatie: een groep die zich wil verweren, moet zich eerst verenigen en één lijn kiezen.

- Zorgvuldigheid: een uitspraak die een grote groep raakt, mag niet bij verrassing tot stand komen.

In de praktijk

Wie zo'n oproeping tegenkomt, moet zich realiseren dat de termijn hard is en dat de zaak ook doorgaat als hij zich niet meldt. Bent u houder van effecten die niet op naam staan, houd dan de bekendmakingen in de gaten van de vennootschap waarin u belegt. Gebruikt u algemene voorwaarden en leest u dat die in een procedure worden getoetst, wacht dan niet af: een uitspraak over uw voorwaarden werkt door in al uw contracten. Voor de eisende partij geldt het spiegelbeeld: houd de termijn ruim aan, want een fout op dit punt raakt niet één gedaagde maar de hele groep.