Artikel 1012 Rechtsvordering (1012 Rv)

Dit artikel bevat een verwijzingsregel. Is een cultuurgoed teruggegeven aan een lidstaat op grond van artikel 1008 Rv of aan een verdragsstaat op grond van artikel 1011a Rv, dan wordt de eigendom van dat cultuurgoed na de teruggave bepaald door het nationale recht van de staat die de rechtsvordering tot teruggave heeft ingesteld.

Wat de regel zegt

De bepaling wijst het toepasselijke recht aan voor één vraag: wie na de teruggave eigenaar van het voorwerp is. Dat recht is het nationale recht van de vorderende staat. Het artikel zegt niets over de inhoud van dat recht, en ook niet bij welke rechter de eigendomsvraag aan de orde moet worden gesteld; het bepaalt alleen welk recht die vraag beheerst, waar die ook wordt beoordeeld.

Voor de regeling van de lidstaten sluit de bepaling aan bij de Europese richtlijn over de teruggave van cultuurgoederen, die eveneens bepaalt dat de eigendom na de teruggave wordt beheerst door het recht van de verzoekende lidstaat. Het artikel breidt dezelfde regel uit tot de teruggave aan een verdragsstaat op grond van artikel 1011a Rv.

Om welke teruggaven het gaat

De regel geldt voor beide routes die deze titel kent: de vordering van een lidstaat en de vordering van een verdragsstaat op grond van artikel 1011a Rv. In beide gevallen wijst de wet hetzelfde recht aan, namelijk dat van de staat die de rechtsvordering heeft ingesteld.

Een voorbeeld

Een schilderij dat decennia geleden uit een kerk verdween, komt in een Nederlandse veilingcatalogus terecht. De staat waaruit het afkomstig is vordert teruggave en krijgt gelijk. Een particulier die het werk ooit te goeder trouw heeft gekocht, meent nog steeds eigenaar te zijn. Na de teruggave bepaalt het recht van de vorderende staat of zijn koop hem eigendom heeft opgeleverd, welke rechter er ook over oordeelt.

In de praktijk

Voor degene die meent eigenaar te zijn van een teruggegeven voorwerp, is het recht van de vorderende staat beslissend voor de vraag of hij nog aanspraken heeft. Het ligt voor de hand tijdig na te gaan welke mogelijkheden en termijnen dat recht kent, omdat die kunnen afwijken van de Nederlandse.

Voor de vorderende staat betekent het dat de eigendomsvraag na de teruggave wordt beantwoord met de eigen wetgeving als maatstaf. Het artikel bepaalt niet dat die vraag na de teruggave niet meer aan de orde kan komen; het bepaalt alleen naar welk recht zij wordt beantwoord.