Artikel 266 Rechtsvordering (266 Rv)

Wie voor een meerderjarige die zijn zaken niet zelf kan regelen bescherming vraagt, moet weten bij welke rechter hij daarvoor moet zijn. Artikel 266 Rv wijst die aan: de rechter van de woonplaats van degene om wie het gaat, of, als er geen woonplaats in Nederland is, van zijn werkelijk verblijf. Dat geldt voor curatele, voor onderbewindstelling ter bescherming van meerderjarigen en voor mentorschap.

Drie maatregelen, één bevoegdheidsregel

• Curatele — de meest ingrijpende maatregel, die zowel de financiële als de persoonlijke belangen omvat.
• Onderbewindstelling — gericht op het beheer van de goederen van iemand die dat zelf niet kan.

- Mentorschap — gericht op beslissingen over verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding.

Waarom de betrokkene het aanknopingspunt is

De maatregel wordt getroffen in het belang van één persoon, en die persoon wordt zo mogelijk ook gehoord. De rechter in zijn omgeving kan hem uitnodigen zonder dat er een lange reis nodig is, en kan zo nodig op locatie horen wanneer iemand in een zorginstelling verblijft. Ook het toezicht dat na de benoeming van een curator, bewindvoerder of mentor volgt, ligt daardoor bij een gerecht in de buurt.

Verhuizing en verblijf in een instelling

Verhuist de betrokkene, bijvoorbeeld naar een verpleeghuis in een andere regio, dan verschuift daarmee ook het gerecht waar een nieuw verzoek thuishoort. Verblijft iemand feitelijk elders terwijl zijn woonplaats formeel niet verandert, dan blijft de woonplaats voorgaan; het werkelijk verblijf komt pas in beeld als er geen woonplaats in Nederland is. Wie twijfelt, doet er goed aan beide gegevens in het verzoekschrift op te nemen.

Een voorbeeld: een zoon wil bewind laten instellen over de financiën van zijn moeder, die dement wordt en in Breda woont. Zelf woont hij in Groningen. Het verzoek hoort thuis bij de rechter in het gebied waar zijn moeder woont. Was zij inmiddels verhuisd naar een instelling in Tilburg en is dat ook haar woonplaats geworden, dan volgt de bevoegdheid die verhuizing.

In de praktijk

Vermeld in het verzoekschrift het actuele woonadres van de betrokkene en, als dat afwijkt, waar hij feitelijk verblijft. Verzoeken van dit type worden behandeld door de kantonrechter, waar u geen advocaat nodig hebt. Houd er rekening mee dat de betrokkene zelf in beginsel wordt gehoord: het is zijn zelfstandigheid die door de maatregel wordt beperkt, en de wet neemt dat serieus.