Artikel 1019v Rechtsvordering (1019v Rv)

In een pachtkamer zitten naast beroepsrechters ook deskundige leden: mensen uit de agrarische wereld die weten hoe een bedrijf werkt en wat grond waard is. Juist omdat zij uit die wereld komen, kan de vraag opkomen of zij in een concrete zaak wel onbevangen kunnen oordelen. Artikel 1019v Rv beantwoordt die vraag door de gewone regels over wraking en verschoning ook op hen van toepassing te verklaren.

Wraking en verschoning, kort uitgelegd

Wraking betekent dat een partij vraagt om vervanging van een rechter, omdat er feiten of omstandigheden zijn waardoor de onpartijdigheid schade kan lijden. Verschoning is hetzelfde probleem, maar dan omgekeerd: de rechter meldt zelf dat hij beter niet aan de zaak kan meedoen. In beide gevallen beslist niet de betrokken rechter zelf, maar een andere kamer van het gerecht.

Voor wie de regeling geldt

Het artikel noemt de deskundige leden van de pachtkamers van de rechtbanken en van de pachtkamer van het gerechtshof, zoals die in de Wet op de rechterlijke organisatie zijn geregeld. Uitdrukkelijk vallen ook hun plaatsvervangers eronder. Dat is geen overbodige toevoeging: juist bij invallers kan het gebeuren dat er een band met een van de partijen of met het bedrijf blijkt te bestaan.

Waarom deze bepaling nodig was, laat zich raden. De gewone regeling in dit wetboek spreekt over rechters. Deskundige leden zijn geen beroepsrechters, en zonder deze schakelbepaling zou onduidelijk zijn of een partij hen kan wraken. De wetgever heeft die twijfel weggenomen: voor de onpartijdigheid van de kamer maakt het niet uit welke pet een lid draagt.

Wanneer u eraan denkt

De agrarische sector is een betrekkelijk kleine wereld. Een deskundig lid kan uw verpachter kennen uit een bestuur, zaken hebben gedaan met een van de partijen of eerder als taxateur bij hetzelfde bedrijf betrokken zijn geweest. Blijkt zoiets, dan is dat het moment om te overwegen of u een verzoek tot wraking wilt doen.

Een voorbeeld. Bij aanvang van de zitting stelt de voorzitter de kamer voor. Een pachter herkent een van de deskundige leden als de adviseur die twee jaar eerder namens de verpachter een taxatie van hetzelfde perceel heeft opgesteld. Hij kan dat meteen aan de orde stellen; het lid kan zich ook uit eigen beweging terugtrekken.

In de praktijk

Doe een wrakingsverzoek zodra u de reden kent en wacht niet tot de uitspraak u tegenvalt. Wraking is bedoeld om de samenstelling van de kamer te corrigeren, niet om een onwelkome beslissing achteraf aan te vechten. Onderbouw het verzoek bovendien met concrete feiten: het gaat om aanwijsbare omstandigheden, niet om een algemeen gevoel dat de kamer u niet welgezind is.

Wordt het verzoek toegewezen, dan wordt het betrokken lid vervangen en gaat de zaak verder met een andere samenstelling. Wordt het afgewezen, dan behandelt de kamer de zaak in de oorspronkelijke samenstelling verder. In beide gevallen geldt: de deskundigheid van de leden blijft de reden waarom zij in de pachtkamer zitten; deze bepaling bewaakt alleen dat die deskundigheid niet ten koste gaat van de onpartijdigheid.