Artikel 1061b Rechtsvordering (1061b Rv)

Bij de gewone rechter is hoger beroep het uitgangspunt; bij arbitrage juist niet. Artikel 1061b Rv zegt het zonder omhaal: tegen een arbitraal vonnis staat alleen hoger beroep open als partijen dat met elkaar zijn overeengekomen. Hebben zij daarover niets geregeld, dan is het eerste vonnis meteen het laatste woord over de inhoud van het geschil.

Eén instantie, en de eisen aan een afspraak over beroep

Snelheid en definitieve duidelijkheid zijn voor veel partijen juist de reden om voor arbitrage te kiezen. Een tweede ronde kost tijd en geld, en vraagt om een nieuw scheidsgerecht dat zich opnieuw in het dossier moet inlezen. De wet laat die keuze daarom aan partijen zelf, maar draait de standaard om: wie beroep wil, moet dat regelen. Aan de afspraak over hoger beroep stelt de wet wel eisen. Zij moet voldoen aan dezelfde eisen als de arbitrageovereenkomst zelf, waarvoor de artikelen 1020 en 1021 Rv de maatstaf geven: duidelijk moet zijn welke geschillen aan arbiters worden voorgelegd, en de afspraak wordt bewezen door een geschrift. Dat laatste is een bewijsregel en geen vormvereiste; het bewijs kan ook met elektronische gegevens worden geleverd. Daarnaast verwijst de wet naar de eisen die het Burgerlijk Wetboek in het boek over internationaal privaatrecht aan zo'n overeenkomst stelt.

Praktisch betekent dit dat u aan een losse opmerking of een mondelinge toezegging weinig hebt: u moet de afspraak kunnen aantonen. Zorg dus dat zij vastligt, en dat duidelijk is waarop zij ziet.

Waar u de afspraak meestal vindt

Er zijn drie plaatsen waar arbitraal hoger beroep pleegt te zijn geregeld:

• In het contract zelf, als onderdeel van het arbitragebeding.
• In een arbitragereglement dat partijen van toepassing hebben verklaard; sommige reglementen kennen een tweede instantie, andere niet.

- In een aparte afspraak die pas wordt gemaakt als het geschil er al is.

Een voorbeeld

Een bouwbedrijf en een opdrachtgever hebben een arbitragebeding opgenomen dat verwijst naar het reglement van een branche-instituut. Na een tegenvallend vonnis wil de opdrachtgever in beroep. Of dat kan, hangt volledig af van dat reglement en van wat in het contract staat. Staat er niets over een tweede instantie, dan is de zaak inhoudelijk geëindigd, hoe onbevredigend de uitkomst ook voelt.

Wat u wel overhoudt zonder hoger beroep

Geen arbitraal hoger beroep betekent niet dat een vonnis onaantastbaar is. De wet kent daarnaast de mogelijkheid om een arbitraal vonnis bij de gewone rechter te laten vernietigen of herroepen, waarvoor artikel 1064 Rv de ingang vormt. Dat is echter iets heel anders dan hoger beroep: de rechter beoordeelt dan niet of arbiters het geschil goed hebben beslecht, maar of er zwaarwegende gebreken kleven aan de arbitrage of het vonnis.

In de praktijk

Beslis over de tweede instantie op het moment dat u het contract sluit, niet als u het vonnis leest. Weeg af wat voor u zwaarder weegt: snel klaar zijn, of een correctiemogelijkheid bij een groot financieel belang. Kiest u voor hoger beroep, leg dan meteen vast hoe het tweede scheidsgerecht wordt samengesteld — dat voorkomt dat u daarover na het vonnis opnieuw moet onderhandelen.