Artikel 551 Rechtsvordering (551 Rv)

Verdeling van de netto-opbrengst door de notaris

Indien er geen andere schuldeiser is, die op het geëxecuteerde of op de koopprijs beslag heeft gelegd, en evenmin door de executie een beperkt recht vervalt, draagt de notaris aan de executant uit de netto-opbrengst van de zaak af hetgeen aan deze blijkens een door hem te dien aanzien aan de notaris afgelegde verklaring krachtens zijn executoriale titel toekomt; het overschot keert de notaris uit aan de geëxecuteerde.
Ingeval er wel schuldeisers of beperkt gerechtigden zijn, als in het eerste lid bedoeld, dan wel de in dat lid bedoelde verklaring wordt betwist of de notaris ernstige reden heeft te vermoeden dat zij onjuist is, stort de notaris de netto-opbrengst onverwijld bij een door hem aangewezen bewaarder die aan de in artikel 445 bedoelde eisen voldoet.
Wanneer de schuldeisers die op de zaak of op de koopprijs beslag hebben gelegd, de beperkt gerechtigden wier recht door de executie vervalt, en de geëxecuteerde het vóór de betaaldag van de koopsom omtrent de verdeling van de te storten som eens zijn geworden, blijft de storting achterwege en keert de notaris aan ieder het hem toekomende uit.
Voor zover de verplichtingen welke ingevolge dit artikel op de notaris rusten, niet worden nagekomen, is de Staat jegens belanghebbenden voor de daaruit voor hen voortvloeiende schade met de notaris hoofdelijk aansprakelijk.
In geval van executie door een hypotheekhouder is niet dit artikel, maar artikel 270 van Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek van toepassing.
Van het in dit artikel bepaalde kan in de koopvoorwaarden niet worden afgeweken.

Toelichting

Na de veiling moet het geld naar de juiste partijen. Dit artikel regelt wat de notaris met de netto-opbrengst doet: in eenvoudige gevallen rechtstreeks uitbetalen, en zodra er meer gegadigden zijn of er discussie is, het bedrag apart zetten totdat de verdeling vaststaat.

Het eenvoudige geval

Is er geen andere schuldeiser die beslag heeft gelegd op het goed of op de koopprijs, en vervalt er door de executie ook geen beperkt recht, dan is de verdeling kort. De executant legt bij de notaris een verklaring af van wat hem op grond van zijn executoriale titel toekomt, de notaris draagt dat bedrag uit de netto-opbrengst aan hem af, en wat er overblijft keert hij uit aan de geëxecuteerde. Het overschot is dus van de oud-eigenaar.

Wanneer het geld apart wordt gezet

Zijn er wel andere beslagleggers of beperkt gerechtigden, of wordt de verklaring van de executant betwist, of heeft de notaris ernstige reden om te vermoeden dat zij niet klopt, dan mag hij niet zelf verdelen. Hij stort de netto-opbrengst dan onverwijld bij een bewaarder die voldoet aan de eisen die artikel 445 Rv stelt. Het geld staat daarmee veilig terwijl over de verdeling wordt beslist.

Als iedereen het eens is

Komen de beslagleggers op de zaak of op de koopprijs, de beperkt gerechtigden wier recht vervalt en de geëxecuteerde er vóór de betaaldag van de koopsom samen uit, dan blijft die storting achterwege en keert de notaris ieder uit wat hem volgens die afspraak toekomt. Een akkoord vooraf scheelt dus een heel traject.

Waarborgen rond de notaris

Aan de verplichtingen van de notaris hangt een stevige waarborg: worden zij niet nagekomen, dan is de Staat naast de notaris hoofdelijk aansprakelijk voor de schade die belanghebbenden daardoor lijden. Verder kan van deze regeling in de koopvoorwaarden niet worden afgeweken. Gaat het om een executie door een hypotheekhouder, dan geldt dit artikel niet, maar de verdelingsregeling uit het Burgerlijk Wetboek.

Een voorbeeld. Een pand wordt geveild en er blijkt naast de executant nog een tweede beslaglegger te zijn. De notaris keert daarom niets uit, maar stort de netto-opbrengst bij een bewaarder. Partijen kunnen daarna alsnog een verdeling afspreken of een rangregeling laten vaststellen.

In de praktijk

Bent u de oud-eigenaar, ga er dan niet van uit dat de opbrengst automatisch bij de schuldeiser blijft: wat er na aflossing en kosten overblijft, komt aan u toe. Vraag de notaris om een afrekening en controleer die. Bent u schuldeiser, meld uw vordering dan schriftelijk en onderbouwd bij de notaris, en doe dat vóór de betaaldag van de koopsom, want dan is een onderlinge regeling nog mogelijk.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wat als de koopprijs nooit bij de notaris kwam?

Hoge Raad · 2009-06-12 · ECLI:NL:HR:2009:BH3096

In een geschil over de verdeling van de opbrengst van een executoriale verkoop zet de Hoge Raad uiteen hoe de wettelijke rangregeling is opgezet. De gerechtelijke rangregeling vindt op grond van art. 552 Rv plaats ten overstaan van een rechter-commissaris, die een staat van verdeling opstelt met inachtneming van onder meer de regels over de verdeling bij beslag. Die rangregeling eindigt, ook als eerst nog een renvooiprocedure is gevolgd, in een bevelschrift waarin de houder van de netto-opbrengst wordt gelast de kosten te betalen en aan de schuldeisers en de geëxecuteerde uit te keren wat hun volgens de staat van verdeling toekomt. Die beschrijving van het stelsel is de basis waarop de Hoge Raad vervolgens beslist dat de verdeling doorgaat ook als de koopprijs nooit bij de notaris is gestort.
Valt de restantopbrengst onder de notaris in de boedel?

Hoge Raad · 2011-04-29 · ECLI:NL:HR:2011:BP4948

Na een executoriale verkoop stond de restantopbrengst nog bij de notaris omdat de beslagleggers het niet eens waren over de verdeling. Toen werd de geëxecuteerde failliet verklaard en claimde de curator het geld voor de boedel. De Hoge Raad beslist dat de executieopbrengst buiten het vermogen van de geëxecuteerde valt zodra de zaak aan de koper is geleverd, omdat de executie er juist toe strekt die opbrengst veilig te stellen voor de beslagleggers en andere rechthebbenden. Daarbij is van belang dat de koopsom niet aan de geëxecuteerde wordt betaald maar in handen van de notaris, die het restant op grond van art. 551 Rv in verbinding met art. 3:270 BW bij een bewaarder stort en daarbij een kwaliteitsrekening gebruikt. De uitspraak laat zien welke functie de stortingsplicht van art. 551 Rv heeft als het faillissement tussen verkoop en verdeling valt.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst