Artikel 156 Rechtsvordering (156 Rv)

Wat een akte is: authentiek en onderhands

Akten zijn ondertekende geschriften, bestemd om tot bewijs te dienen.
Authentieke akten zijn akten in de vereiste vorm en bevoegdelijk opgemaakt door ambtenaren, aan wie bij of krachtens de wet is opgedragen op die wijze te doen blijken van door hen gedane waarnemingen of verrichtingen. Als authentieke akten worden tevens beschouwd de akten, waarvan het opmaken aan ambtenaren is voorbehouden, doch waarvan de wet het opmaken in bepaalde gevallen aan anderen dan ambtenaren opdraagt.
Onderhandse akten zijn alle akten die niet authentieke akten zijn.

Toelichting

Artikel 156 Rv omschrijft wat een akte is en verdeelt akten in twee soorten. Een akte is een ondertekend geschrift dat bestemd is om tot bewijs te dienen. Is zo'n stuk in de vereiste vorm opgemaakt door een daartoe bevoegde ambtenaar, dan is het een authentieke akte; alle overige akten zijn onderhands. Dat onderscheid bepaalt hoeveel bewijskracht het stuk in een procedure heeft.

De drie kenmerken van een akte

Er moet om te beginnen een geschrift zijn, en dat mag op grond van artikel 156a Rv ook elektronisch zijn. Er moet zijn ondertekend: zonder handtekening geen akte. En het stuk moet bestemd zijn om als bewijs te dienen, wat blijkt uit de aard en de inhoud ervan.

Daardoor vallen veel papieren buiten het begrip. Een kassabon is niet ondertekend, een boodschappenlijstje is niet tot bewijs bestemd, een niet-ondertekende offerte evenmin. Zulke stukken zijn niet waardeloos, maar zij zijn gewoon bewijs dat volgens artikel 152 Rv vrij wordt gewaardeerd. Alleen akten krijgen de bijzondere bewijskracht van artikel 157 Rv.

De authentieke akte

Voor een authentieke akte moeten twee dingen kloppen: de vorm en de bevoegdheid. Het stuk is opgemaakt in de vorm die de wet daarvoor voorschrijft, en wel door een ambtenaar aan wie is opgedragen om op die manier vast te leggen wat hij heeft waargenomen of verricht. De bekendste zijn de notaris, de gerechtsdeurwaarder en de ambtenaar van de burgerlijke stand.

De slotzin van het tweede lid vangt een bijzonder geval op. Soms is het opmaken van zo'n stuk in beginsel aan ambtenaren voorbehouden, maar draagt de wet het in bepaalde gevallen op aan anderen. Ook wat zij dan opmaken, wordt als authentieke akte beschouwd.

De onderhandse akte

Alles wat geen authentieke akte is, is onderhands. Dat is de categorie waarin de meeste mensen zich bevinden: het koopcontract, de arbeidsovereenkomst, de huurovereenkomst, de vaststellingsovereenkomst, de schuldbekentenis. Aan de vorm daarvan stelt de wet geen bijzondere eisen; er komt geen ambtenaar aan te pas en er is geen voorgeschreven opmaak.

Waarom het onderscheid ertoe doet

De authentieke akte bewijst tegenover iedereen wat de ambtenaar binnen zijn bevoegdheid heeft waargenomen, terwijl de onderhandse akte vooral tussen partijen werkt. Daar komt bij dat een notariële akte in executoriale vorm de deurwaarder in staat stelt tot uitvoering over te gaan zonder dat er eerst is geprocedeerd. Een gewoon contract biedt die mogelijkheid niet: daarvoor moet u eerst naar de rechter.

In de praktijk

Zorg dat belangrijke afspraken op schrift komen én worden ondertekend, want zonder handtekening mist u de bewijskracht die de wet aan akten toekent. Dateer het stuk, laat bij meer pagina's elke pagina paraferen, en bewaar het origineel: de kracht van het schriftelijke bewijs zit volgens artikel 160 Rv in de oorspronkelijke akte.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Is een paraaf een ondertekening?

Hoge Raad · 2012-10-05 · ECLI:NL:HR:2012:BV6698

Een aanvullende arbeidsovereenkomst was niet ondertekend maar alleen geparafeerd door een medewerker die geen Nederlands sprak; daarom zou het stuk volgens de feitenrechters geen akte zijn en geen dwingende bewijskracht hebben. De Hoge Raad oordeelt anders: een geparafeerd geschrift kan gelden als een ondertekend geschrift in de zin van art. 156 lid 1 Rv als de paraaf de betrokken persoon voldoende individualiseert. Dat die persoon de taal van het stuk niet beheerst, staat daaraan niet in de weg.
Alleen onderaan getekend: toch een akte?

Hoge Raad · 2019-04-19 · ECLI:NL:HR:2019:641

Een geldlening was vastgelegd in een stuk van twee bladzijden dat alleen aan het slot was ondertekend; het hof vond de eerste bladzijde daardoor geen deel van de akte. De Hoge Raad oordeelt dat art. 156 lid 1 Rv geen andere eisen stelt dan dat het geschrift is ondertekend en bestemd is om tot bewijs te dienen, en dat de bepaling ook ziet op een meer bladzijden tellend stuk dat uitsluitend aan het slot is ondertekend. Wordt de echtheid van zo'n akte betwist, dan rust volgens art. 150 Rv de bewijslast van die valsheid in beginsel op wie zich daarop beroept.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst