Artikel 253 Rechtsvordering (253 Rv)

Vervalt de instantie, dan is het alsof de procedure in díe instantie niet heeft plaatsgevonden. Artikel 253 Rv zegt dat met zoveel woorden: partijen worden van rechtswege hersteld in de toestand alsof het geding in deze instantie niet aanhangig is geweest. Gaat het om de eerste aanleg, dan ligt er geen uitspraak en staat de vordering weer open. Vervalt de instantie in hoger beroep, dan valt alleen de behandeling in beroep weg en blijft het vonnis van de eerste rechter staan; dat krijgt daardoor kracht van gewijsde. Daarbij blijft de regeling van het Burgerlijk Wetboek over de stuiting van de verjaring door het instellen van een eis gelden, zodat het verval niet zonder meer alle gevolgen voor de verjaring wegneemt.

Niet alles gaat verloren

Het tweede lid maakt een belangrijke uitzondering op dat schone lei-beginsel. Wordt de vordering opnieuw ingesteld, dan mag opnieuw gebruik worden gemaakt van de gerechtelijke erkentenissen die in de vervallen instantie zijn gedaan en van het bewijs dat daar is bijgebracht. Een gerechtelijke erkentenis is een uitdrukkelijke erkenning van de juistheid van een stelling van de wederpartij, gedaan in de procedure. Wat een partij zo heeft toegegeven, kan zij in de nieuwe zaak niet zomaar terugnemen.

Wat dat concreet oplevert

• Getuigenverklaringen — de processen-verbaal van verhoren die in de vervallen instantie zijn afgenomen, kunnen weer worden ingebracht.
• Overgelegde stukken — wat als bewijs in het geding is gebracht, kan opnieuw dienen.

- Erkende feiten — wat is erkend, hoeft niet opnieuw te worden bewezen.

Waarom de wet het bewijs laat staan

Bewijs verzamelen kost geld en tijd, en getuigen vergeten dingen. Het herstel in de oude toestand gaat over de procedure: die wordt geacht in deze instantie niet aanhangig te zijn geweest. Wat in die procedure is erkend of als bewijs is bijgebracht, blijft volgens het tweede lid beschikbaar wanneer de vordering opnieuw wordt ingesteld. Een partij die opnieuw begint, hoeft dus niet bij nul te beginnen met het verzamelen van bewijs.

Een voorbeeld: in een geschil over een geleverde installatie erkent de leverancier tijdens de procedure dat een bepaald onderdeel niet is geleverd, en worden twee monteurs als getuigen gehoord over de staat waarin de installatie werd opgeleverd. Daarna ligt de zaak stil en vervalt de instantie. Begint de koper opnieuw, dan kan hij zowel die erkentenis als de processen-verbaal van het getuigenverhoor gewoon weer gebruiken.

In de praktijk

Bewaar het volledige dossier van een vervallen instantie, inclusief processen-verbaal van getuigenverhoren en overgelegde producties; dat is bij een nieuwe procedure direct bruikbaar materiaal. Let er wel op dat u weer griffierecht betaalt en opnieuw moet dagvaarden, met alle kosten van dien. Laat vooral uitzoeken hoe uw vordering er wat betreft de verjaring voor staat voordat u opnieuw begint, want juist daar zit na een verval van instantie het grootste risico. Was het uw hoger beroep dat verviel, dan is opnieuw beginnen geen optie: de uitspraak van de eerste rechter blijft dan overeind.