Artikel 1028 Rechtsvordering (1028 Rv)

Artikel 1028 Rv ziet op het geval dat aan een van de partijen een bevoorrechte positie bij de benoeming van de arbiter of arbiters is toegekend, bijvoorbeeld omdat haar eigen algemene voorwaarden haar het recht geven alle arbiters aan te wijzen. In afwijking van wat is afgesproken, kan iedere partij dan de voorzieningenrechter van de rechtbank vragen de arbiters te benoemen.

Wanneer is er een bevoorrechte positie

De wet spreekt van een positie die bij overeenkomst of anderszins aan één partij is toegekend. Een voorbeeld is een regeling waarin de ene partij twee van de drie arbiters mag kiezen en de andere maar één.

De termijn: drie maanden, met verval van recht

Aan het verzoek zit een harde termijn. Het moet worden ingediend binnen drie maanden nadat de zaak aanhangig is. Gebeurt dat niet, dan vervalt het recht om zich later op de bevoorrechte positie te beroepen, en wel zowel in het arbitraal geding als bij de gewone rechter.

Het gevolg van die regeling is dat de vraag naar de benoeming aan het begin van de procedure wordt beslecht en niet pas na de uitspraak kan worden opgeworpen. Partijen kunnen de termijn overigens bij overeenkomst verlengen.

Hoe de behandeling verloopt

De wederpartij van de verzoeker krijgt gelegenheid te worden gehoord; zij kan dus uitleggen waarom de regeling volgens haar wél evenwichtig is en welke arbiters zij geschikt acht. Verder is artikel 1027 Rv, vierde lid, van overeenkomstige toepassing: de voorzieningenrechter benoemt ook wanneer betwist wordt dat er een geldige arbitrageafspraak bestaat, en wie aan die benoeming meewerkt, verspeelt daarmee niet het recht om later aan te voeren dat een geldige afspraak ontbreekt. Verder reikt die bescherming niet. Bezwaren over de samenstelling van het scheidsgerecht vallen er niet onder; wie daaraan meewerkt zonder te protesteren, kan daar juist niet meer op terugkomen.

Een voorbeeld. Een kleine toeleverancier ontdekt bij een geschil dat de inkoopvoorwaarden van zijn afnemer bepalen dat de afnemer alle drie de arbiters aanwijst. Binnen drie maanden na aanvang van de zaak vraagt hij de voorzieningenrechter de arbiters te benoemen. Doet hij dat niet, dan kan hij daar later niet meer op terugkomen, ook niet als de uitspraak hem tegenvalt.

In de praktijk

Omdat de termijn loopt vanaf het aanhangig worden van de zaak, is de benoemingsregeling een van de eerste dingen die bij aanvang van het geschil moeten worden bekeken, en niet pas als de arbiters er zijn.

Voor wie voorwaarden opstelt, geldt dat een benoemingsregeling die één partij een bevoorrechte positie geeft, de andere partij de mogelijkheid biedt om de benoeming door de voorzieningenrechter te laten doen.