Artikel 29a Rv: De mondelinge uitspraak op de zitting

Niet elke zaak hoeft weken op een uitspraak te wachten. Zijn alle partijen op de mondelinge behandeling verschenen, dan kan de rechter tijdens of na die behandeling meteen ter zitting mondeling uitspraak doen. Partijen horen dan direct waar zij aan toe zijn. Het artikel regelt daarnaast wat zo'n uitspraak moet bevatten, hoe zij op papier komt en wat er geldt als de zaak zo spoedeisend is dat zelfs de schriftelijke uitwerking niet kan worden afgewacht.

Wat de mondelinge uitspraak bevat

Een gewone schriftelijke uitspraak kent vaste onderdelen. Bij de mondelinge variant is dat versoberd: zij bestaat uit de beslissing en de gronden van de beslissing. U hoort dus wat er wordt beslist en waarom. Van die uitspraak maakt de rechter een proces-verbaal op, dat hij ondertekent. Is hij daartoe verhinderd, dan wordt dat in het proces-verbaal vermeld.

Het afschrift en de tenuitvoerlegging

Partijen krijgen een afschrift van dat proces-verbaal: zo snel als het kan, en uiterlijk twee weken nadat de uitspraak op de zitting is gedaan. Belangrijk is de laatste zin van dat lid: de partij die tot tenuitvoerlegging kan overgaan, krijgt een afschrift in executoriale vorm. Daarmee kan de deurwaarder aan de slag. Zonder die vorm is een uitspraak niet uitvoerbaar, hoe duidelijk zij ook is.

De spoedvariant

Kan vanwege een spoedeisend belang de schriftelijke uitspraak niet worden afgewacht, dan gelden soepeler regels.

• Ook zonder alle partijen. De mondelinge uitspraak kan dan worden gedaan ongeacht of iedereen op de behandeling is verschenen.
• Beknopter. Zij omvat dan de beslissing en de belangrijkste gronden, niet de volledige motivering.
• Zo nodig een verkorte uitspraak. De rechter kan een verkort vonnis of een verkorte beschikking in executoriale vorm opmaken, zodat er meteen kan worden geëxecuteerd.
• Altijd een uitwerking. Binnen twee weken volgt een volledige schriftelijke uitwerking die aan de gewone eisen voldoet, met vermelding van de datum van de mondelinge uitspraak en van de datum waarop de uitwerking is vastgesteld.

Is er geen verkorte uitspraak in executoriale vorm gemaakt, dan is die volledige uitwerking zelf in executoriale vorm opgemaakt. Er is dus altijd één stuk waarmee de winnende partij verder kan.

Neem een concreet geval. In een kort geding over een dreigende ontruiming zijn beide partijen aanwezig en is de zaak overzichtelijk. De voorzieningenrechter kan de zitting afsluiten met zijn oordeel en de gronden daarvoor, waarna binnen twee weken het proces-verbaal volgt. Moet de beslissing nog diezelfde dag worden uitgevoerd, dan komt de spoedvariant in beeld en kan een verkorte uitspraak in executoriale vorm worden opgemaakt.

In de praktijk

Zorg dat u ter zitting goed noteert wat de beslissing en de gronden zijn, want daarop moet u mogelijk een rechtsmiddel baseren. De termijn voor hoger beroep of cassatie gaat lopen vanaf de uitspraak, dus wacht niet passief op het proces-verbaal.

Blijft het afschrift langer dan twee weken uit, neem dan contact op met de griffie. En bedenk dat u zonder een afschrift in executoriale vorm niets kunt uitvoeren: vraag daar uitdrukkelijk om als u de winnende partij bent.