Artikel 1016 Rechtsvordering (1016 Rv)

Een collectieve regeling beoordelen vraagt vaak kennis die een rechter niet vanzelf heeft: hoe groot is de schade van een bepaalde groep, is een gehanteerde rekenmethode houdbaar, klopt de medische onderbouwing van een letselcategorie. Dit artikel geeft het gerechtshof Amsterdam de ruimte om daarover een of meer deskundigen te laten berichten, en het regelt wie de kosten van dit soort onderzoek draagt.

Wanneer een deskundige wordt ingeschakeld

Het hof beslist daar zelf over. Het kan een deskundigenbericht bevelen over de punten die voor de beoordeling van het verzoek van belang zijn. Partijen kunnen erom vragen, maar hebben er geen recht op; omgekeerd kan het hof ook op eigen initiatief een onderzoek gelasten als het de onderbouwing van de regeling te dun vindt.

Dat past bij de bijzondere rol van dit gerecht in deze procedure. De verzoekers zijn het onderling eens en verdedigen dezelfde uitkomst, terwijl de mensen om wie het gaat er meestal niet zelf staan. Een eigen onderzoek is dan een middel om te toetsen of de regeling werkelijk redelijk is en niet alleen op papier goed oogt.

Wie de kosten draagt

Het hof kan bepalen dat de kosten die uit de toepassing van deze titel voortvloeien ten laste komen van een of meer verzoekers. Dat gaat verder dan alleen het deskundigenonderzoek: ook de kosten van oproepingen, aankondigingen en publicaties kunnen zo worden neergelegd bij de partijen die de verbindendverklaring vragen. De gewone regeling over de kosten van een verzoekschriftprocedure in artikel 289 Rv blijft daarnaast van toepassing.

Voor de gedupeerden is dat gunstig. Zij hoeven niet te betalen voor het onderzoek dat nodig is om te beoordelen of de regeling die hún positie bepaalt, deugt.

Een voorbeeld

In een regeling over gezondheidsschade worden gedupeerden ingedeeld in categorieën met een vast bedrag per categorie. Een belangenorganisatie voert aan dat de zwaarste categorie te smal is omschreven. Het hof kan een medisch deskundige laten rapporteren over die indeling en de kosten daarvan bij de verzoekers leggen. Blijkt de kritiek terecht, dan kan dat aanleiding zijn de regeling aan te passen voordat zij verbindend wordt verklaard.

In de praktijk

Wie een collectieve regeling ter goedkeuring voorlegt, moet er dus rekening mee houden dat de rekening voor de toetsing bij hem terechtkomt. Dat is een prikkel om de onderbouwing van de vergoedingen meteen goed op orde te hebben.

Wie als gedupeerde bezwaar maakt, kan in zijn verweerschrift gemotiveerd vragen om een deskundigenbericht. Een gerichte, concrete vraag over een aanwijsbaar zwak punt in de berekening maakt meer kans dan een algemene klacht dat de vergoeding te laag is.