Artikel 770 Rechtsvordering (770 Rv)

Goederen van een huwelijksgemeenschap staan lang niet altijd in huis. Een banksaldo staat bij een bank, een uitkering bij een verzekeraar, een opgeslagen inboedel bij een opslagbedrijf. Wordt het beslag onder zo'n derde gelegd, dan krijgt die derde een eigen positie in het conflict. Dit artikel legt vast wat er van hem wordt verwacht: verklaren wat het beslag heeft geraakt, en op het juiste moment afdragen.

De verklaringsplicht van de derde

De derde moet verklaring doen van de vorderingen en zaken die door het beslag zijn getroffen. Hij vertelt dus wat hij van de gemeenschap onder zich heeft: welk saldo, welke zaken, welke betalingsverplichting. Daarvoor gelden de bekende regels uit het beslagrecht: de artikelen 475 tot en met 477a Rv zijn van overeenkomstige toepassing. Die regels bepalen onder meer hoe en wanneer de verklaring wordt gedaan en wat er gebeurt als de derde niet of onjuist verklaart.

• Niet verklaren is geen neutrale keuze; de wet verbindt daar gevolgen aan.
• Onjuist verklaren kan de derde in de problemen brengen tegenover de beslaglegger.

- Wel verklaren is voor de derde ook een bescherming: hij legt vast wat hij hield en waarom.

Afdragen op verlangen van de deurwaarder

Het tweede lid regelt de uitbetaling of afgifte. De derde betaalt, geeft af of stelt ter beschikking wat hij van de gemeenschap onder zich heeft, maar alleen op verlangen van de deurwaarder en in de mate waarin de afwikkeling van de verdeling van de gemeenschap dat vergt. Het initiatief ligt dus niet bij de derde zelf en ook niet bij een van de echtgenoten: zolang de deurwaarder niets vraagt, blijft wat onder het beslag valt bij de derde.

De omvang van de afdracht is begrensd door het doel. Wat niet nodig is voor de afwikkeling van de verdeling, hoeft de derde niet aan de deurwaarder af te dragen.

De derde staat buiten het conflict

Voor de bank of de werkgever die met zo'n beslag te maken krijgt, is het belangrijkste dat hij zelf geen partij is in de scheiding. Hij hoeft niet te beoordelen wie gelijk heeft en hij hoeft ook geen keuze te maken tussen de partners. Wat hij moet doen is administratief van aard: nagaan wat hij onder zich heeft, dat verklaren, en niet uitbetalen aan de partner die belde totdat de deurwaarder aangeeft dat het zover is.

Een voorbeeld

Op naam van beide partners staat een spaarrekening bij een bank. Eén van hen legt daarop maritaal beslag omdat er in korte tijd flinke bedragen zijn opgenomen. De bank verklaart welk saldo er nog staat en bevriest dat. Wordt de boedel later verdeeld en moet uit dat saldo een deel worden uitgekeerd, dan gebeurt dat op verlangen van de deurwaarder, in de mate die voor die verdeling nodig is.

In de praktijk

Voor de partner die met dit beslag te maken krijgt is de klap vooral praktisch: een geblokkeerde rekening raakt het dagelijks leven onmiddellijk. Wie meent dat het beslag te ver gaat of dat er van verduistering geen sprake is, kan opheffing of beperking vragen bij de voorzieningenrechter; die kan bijvoorbeeld ruimte laten voor lopende lasten. Voor de beslaglegger geldt dat een derdenbeslag zorgvuldig moet worden ingericht: het treft een derde die niets met het geschil te maken heeft, en dat vraagt om een nauwkeurige omschrijving van waar het beslag op ziet.