Partijen kunnen beroep in cassatie instellen van: 1°. uitspraken, die hetzij in eerste en hoogste ressort hetzij in hoger beroep zijn gewezen; 2°. vonnissen die in eerste ressort op tegenspraak zijn gewezen, indien partijen nadien zijn overeengekomen het hoger beroep over te slaan.
←
Terug 397 · Digitaal procederen bij de Hoge Raad
Verder 399 · Geen cassatie zolang dezelfde rechter het gebrek kan herstellen
→
Artikel 398 Rechtsvordering (398 Rv)
Tegen welke uitspraken cassatieberoep openstaat
Wettekst
Toelichting
Niet elke uitspraak kan aan de Hoge Raad worden voorgelegd. Artikel 398 Rv wijst twee categorieën aan. Ten eerste uitspraken die in eerste en hoogste ressort zijn gewezen of in hoger beroep. Ten tweede vonnissen die in eerste aanleg op tegenspraak zijn gewezen, wanneer partijen naderhand hebben afgesproken het hoger beroep over te slaan. Die tweede weg heet sprongcassatie.
Uitspraken in hoogste ressort of in hoger beroep
De hoofdregel is dat u eerst de feitelijke instanties doorloopt. Heeft het gerechtshof beslist, dan is de gewone volgende stap cassatie. Ook een uitspraak waartegen de wet geen hoger beroep openstelt en die dus meteen de hoogste feitelijke beslissing is, valt onder deze categorie. De Hoge Raad beoordeelt daarbij geen feiten opnieuw: hij toetst of het recht juist is toegepast en of de beslissing begrijpelijk is gemotiveerd.
Sprongcassatie
De tweede mogelijkheid is bijzonder. Partijen kunnen samen besluiten de gang naar het gerechtshof over te slaan en meteen naar de Hoge Raad te gaan. Daaraan stelt de wet twee voorwaarden. Het moet gaan om een vonnis dat op tegenspraak is gewezen — een verstekvonnis, waarbij de gedaagde niet verscheen, valt er dus buiten. En de afspraak moet zijn gemaakt nadat het vonnis er is: vooraf overeenkomen dat het hoger beroep wordt overgeslagen, kan niet.
Wie het hoger beroep overslaat, geeft daarmee de feitelijke herbeoordeling door het gerechtshof op. De Hoge Raad neemt die taak niet over: ook bij sprongcassatie oordeelt hij alleen over rechtsvragen en motivering, op basis van de feiten zoals de rechtbank die heeft vastgesteld.
Een voorbeeld. Een gemeente en een sportvereniging procederen over de opzegging van een gebruiksovereenkomst voor een sportpark. Nadat de rechtbank op tegenspraak vonnis heeft gewezen, komen zij overeen geen hoger beroep in te stellen. De partij die in het ongelijk is gesteld, kan daarna rechtstreeks cassatie instellen.
Wat er verder aan grenzen geldt
Dit artikel zegt tegen welke uitspraken beroep openstaat; andere bepalingen beperken wie het kan instellen. Zo staat cassatie op grond van artikel 399 Rv niet open voor wie zijn bezwaren nog door dezelfde rechter kan laten herstellen, en op grond van artikel 400 Rv niet voor wie in de uitspraak heeft berust. Daarnaast gelden de gewone cassatietermijnen, die u niet mag laten verlopen.
In de praktijk
Ga eerst na in welke categorie uw uitspraak valt en welke termijn daarbij hoort. Bij sprongcassatie is de volgorde beslissend: pas als het vonnis er ligt, kan de afspraak om het hoger beroep over te slaan rechtsgeldig worden gemaakt, en een verstekvonnis komt er hoe dan ook niet voor in aanmerking. Laat u in alle gevallen door een advocaat bij de Hoge Raad beoordelen of er kansrijke klachten zijn: cassatie is een toets op recht en motivering, niet op de vraag of de rechter de feiten anders had moeten wegen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Sprongcassatie ondanks art. 426 lid 4 Rv
Art. 426 lid 4 Rv verklaart art. 398 Rv over sprongcassatie niet van overeenkomstige toepassing op de verzoekschriftprocedure. De Hoge Raad oordeelt dat er desondanks geen grond is sprongcassatie te weigeren wanneer alle partijen en belanghebbenden die hoger beroep konden instellen, daarmee na de beschikking in eerste aanleg hebben ingestemd.
-
Wanneer moet tegen een heropeningsuitspraak worden opgekomen?
Na herroeping van een beschikking wegens valse stukken ging het om de vraag wanneer cassatieberoep moest worden ingesteld. De Hoge Raad zet daarbij het stelsel uiteen: op grond van art. 387 Rv heropent de rechter het geding als hij de aangevoerde grond juist bevindt en geeft hij partijen de kans hun stellingen en verweren aan te passen; komt hij daarna tot een ander oordeel, dan doet hij opnieuw uitspraak. De herroepingsprocedure bestaat dus uit twee afzonderlijke fasen: eerst de beslissing of heropening gerechtvaardigd is, daarna de nieuwe beoordeling van de zaak zelf.
-
Waar hoort de zaak na cassatie naartoe?
In een herroepingszaak over een ontbindingsbeschikking kwam de vraag op naar welke rechter de Hoge Raad na vernietiging zou moeten verwijzen. De Hoge Raad merkt op dat hij bij zijn keuze tussen verwijzing naar de rechter wiens uitspraak is vernietigd en verwijzing naar een hof, zo veel mogelijk rekening kan houden met het uitgangspunt dat in art. 384 lid 1 Rv tot uitdrukking komt: de herroeping hoort bij de rechter die in laatste feitelijke instantie over de zaak oordeelde. Daarmee werkt dat uitgangspunt ook door buiten de herroepingsprocedure zelf.
-
Sprongcassatie vereist een afspraak van partijen
Een partij stelde cassatieberoep in tegen een vonnis van de rechtbank, ook voor zover de vorderingen op andere grondslagen rustten dan de bijzondere wettelijke regeling waarvoor de rechtbank in hoogste instantie oordeelde. De Hoge Raad verklaart haar in zoverre niet-ontvankelijk: in combinatie met art. 78 lid 5 RO vereist art. 398 Rv dat partijen zijn overeengekomen het hoger beroep over te slaan, en dat was gesteld noch gebleken.
-
Cassatie bij een vonnis zonder hoger beroep
Tegen het vonnis van de kantonrechter stond geen hoger beroep open omdat de vordering onder de appelgrens bleef. De Hoge Raad stelt voorop dat tegen zo'n vonnis op de voet van art. 398, aanhef en onder 1°, Rv wel beroep in cassatie openstaat, maar dat op grond van art. 80 RO niet kan worden geklaagd over schending van het recht. Omdat de motiveringsklachten in wezen een rechtsklacht inhielden, kon de eiser niet in zijn beroep worden ontvangen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.