Artikel 395 Rechtsvordering (395 Rv)

Rechters mogen in veel zaken meteen op de zitting uitspraak doen: zij spreken de beslissing uit en die wordt kort vastgelegd. Artikel 395 Rv sluit die mogelijkheid uit voor procedures over prejudiciële vragen. Wat artikel 29a Rv in het algemeen toestaat, geldt hier dus niet: het antwoord op zo'n vraag komt altijd in een schriftelijke uitspraak.

Waarom hier geen mondelinge afdoening

Een prejudiciële beslissing is niet alleen bedoeld voor de zaak waarin de vraag is gesteld. Zij moet houvast bieden aan rechters, advocaten en partijen in alle vergelijkbare geschillen. Zo'n beslissing moet daarom precies zijn geformuleerd, volledig gemotiveerd en naderhand raadpleegbaar. Een uitspraak die ter zitting wordt uitgesproken, leent zich daar niet voor.

Daar komt bij dat de behandeling van een prejudiciële vraag al helemaal op schrift is ingericht: schriftelijke opmerkingen van partijen en soms van anderen, een schriftelijke of mondelinge toelichting door de advocaten en de conclusie van de procureur-generaal. Een mondelinge afdoening zou niet passen bij die opbouw.

Wat dit betekent voor het tempo

Praktisch betekent dit dat u na de behandeling moet wachten op de dag waarop de beslissing wordt gegeven. De Hoge Raad bepaalt die dag zelf, nadat de procureur-generaal conclusie heeft genomen. Ook wanneer de Hoge Raad afziet van beantwoording omdat de vraag zich er niet voor leent of te licht is, gebeurt dat schriftelijk — met een motivering die zich tot dat oordeel mag beperken.

Hoe u het antwoord krijgt

Zodra de beslissing er is, stuurt de griffier onverwijld een afschrift aan de rechter die de vraag stelde en aan partijen. Bij die rechter loopt uw zaak weer verder: op grond van artikel 394 Rv mag u zich eerst schriftelijk over de uitspraak uitlaten, en daarna beslist hij met inachtneming daarvan.

Een voorbeeld. In een zaak over een reeks gelijksoortige overeenkomsten wordt een vraag gesteld die ook in tientallen andere dossiers speelt. Die andere zaken zijn aangehouden. Doordat het antwoord altijd op schrift komt, kunnen de betrokken rechters en advocaten het letterlijk naast hun eigen dossier leggen en beoordelen wat het daar betekent.

In de praktijk

Reken erop dat deze tussenfase eindigt met een gemotiveerde schriftelijke beslissing en niet met een korte mededeling op zitting. Plan uw eigen vervolgstappen daarop: wacht het antwoord af, bereid uw schriftelijke uitlating voor en bekijk pas daarna of doorprocederen of schikken de verstandigste keuze is.