De rechter kan ambtshalve of op verzoek van een of meer partijen deskundigen vragen hun kosten te begroten. Door de eisende partij wordt een door de rechter te bepalen voorschot en, als dit is bepaald, een nader voorschot, voor die kosten ter griffie gestort, voor zover niet bij het vonnis, bedoeld in artikel 186, eerste lid, in verband met de omstandigheden van het geding de wederpartij of beide partijen samen daartoe is of zijn aangewezen. Aan partijen aan wie ingevolge de Wet op de rechtsbijstand een toevoeging is verleend of bij wie ingevolge artikel 16 van de Wet griffierechten burgerlijke zaken het griffierecht voor onvermogenden is geheven, wordt geen voorschot opgelegd. Ook wordt geen voorschot opgelegd aan de partijen van wie geen griffierecht is geheven en aan wie de griffier verklaart dat, als van hen wel griffierecht zou zijn geheven, dat het griffierecht voor onvermogenden zou zijn. Weigert de griffier een verklaring als bedoeld in de vorige zin af te geven, dan staat daartegen verzet open op de wijze als voorzien in artikel 29 van de Wet griffierechten burgerlijke zaken.
Artikel 187 Rv: Het voorschot voor de kosten van het deskundigenonderzoek
Het voorschot voor de kosten van het deskundigenonderzoek
Wettekst
Toelichting
Een deskundige werkt niet voor niets. Artikel 187 Rv regelt wie de rekening van het onderzoek voorschiet en hoe dat gebeurt. De hoogte van het voorschot wordt door de rechter bepaald; om daar zicht op te krijgen kan hij de deskundigen uit zichzelf of op verzoek van een partij vragen wat hun werk naar verwachting gaat kosten. Het door hem bepaalde bedrag wordt ter griffie gestort, en zo nodig bepaalt hij later nog een nader voorschot. Het gaat om een voorschot, niet om de eindafrekening: wie de kosten uiteindelijk draagt, wordt pas beslist bij de proceskostenveroordeling in het vonnis.
Wie het voorschot betaalt
De wet wijst als uitgangspunt de eisende partij aan. Dat uitgangspunt geldt voor zover de rechter niet anders heeft bepaald in het vonnis waarnaar de bepaling verwijst (artikel 186, eerste lid, Rv). In dat vonnis kan hij de wederpartij aanwijzen, of beide partijen samen. De wet noemt als maatstaf alleen 'de omstandigheden van het geding'; welke omstandigheden dat zijn, beoordeelt de rechter per zaak. Partijen kunnen daarover hun standpunt naar voren brengen voordat het onderzoek wordt bevolen.
Naast een eerste voorschot kan er een nader voorschot komen. Blijkt onderweg dat het onderzoek meer werk kost dan begroot, dan kan de rechter een aanvullend bedrag laten storten. De begroting die de deskundige vooraf geeft, is daarbij het vertrekpunt.
Wanneer geen voorschot wordt opgelegd
De wet maakt een uitzondering voor mensen die het niet kunnen betalen. Er wordt geen voorschot opgelegd aan de partij die op grond van de Wet op de rechtsbijstand een toevoeging heeft gekregen, dus een gesubsidieerde advocaat, en aan de partij bij wie het lage griffierecht voor onvermogenden is geheven op grond van de Wet griffierechten burgerlijke zaken.
- Ook zonder griffierecht. Is van een partij helemaal geen griffierecht geheven, dan kan de griffier verklaren dat zij, als er wel was geheven, onder het tarief voor onvermogenden zou vallen. Ook dan volgt geen voorschot.
- Weigert de griffier die verklaring? Dan staat daartegen verzet open, op de wijze die artikel 29 van de Wet griffierechten burgerlijke zaken daarvoor aanwijst.
- Het onderzoek gaat door. Dat er geen voorschot wordt opgelegd, betekent niet dat het onderzoek vervalt; de betaling van de deskundige is dan elders geregeld.
Een voorbeeld
Een consument stelt de installateur van zijn warmtepomp aansprakelijk voor gebreken en vraagt een deskundigenonderzoek. Hij procedeert met een toevoeging. De rechter beveelt het onderzoek en legt hem geen voorschot op. Zou hij zonder toevoeging procederen, dan had hij als eisende partij het begrote bedrag eerst op de griffie moeten storten voordat de deskundige aan de slag ging.
In de praktijk
Houd er rekening mee dat het voorschot een reële drempel is: bouwkundige, medische en financiële onderzoeken lopen snel op. Bespreek met uw advocaat of het onderzoek echt nodig is, of het beperkter kan, en of er aanleiding is de rechter te vragen het voorschot anders te verdelen. En bedenk dat een voorschot niet meer is dan dat: wint u de zaak, dan kan de rechter de wederpartij in de proceskosten veroordelen, waar de kosten van de deskundige in beginsel bij horen.