Artikel 820 Rechtsvordering (820 Rv)

Hoger beroep van een echtgenoot die niet in de procedure verscheen

In afwijking van het bepaalde van artikel 358, tweede lid, kan een echtgenoot die in eerste aanleg niet in de procedure is verschenen, tegen een beschikking waarbij een verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed is toegewezen, hoger beroep instellen binnen drie maanden na de betekening van deze beschikking aan hem in persoon dan wel binnen drie maanden nadat zij op andere wijze is betekend en overeenkomstig het tweede lid openlijk bekend is gemaakt.
De openlijke bekendmaking geschiedt door plaatsing van een uittreksel van de beschikking in de Staatscourant. Het uittreksel bevat de dagtekening van de beschikking en de aanduiding van de rechter die haar heeft gewezen, alsmede de naam, voornamen en woonplaats van ieder der echtgenoten.
Indien hoger beroep of beroep in cassatie is ingesteld tegen een beschikking als bedoeld in het eerste lid, moet de griffier van het gerecht waarbij dit beroep is ingesteld, terstond het gerecht dat de bestreden beschikking heeft gegeven, daarvan op de hoogte stellen.
Indien een echtgenoot slechts hoger beroep of beroep in cassatie heeft ingesteld tegen een beslissing omtrent nevenvoorzieningen, kan de andere echtgenoot na het verstrijken van de voor het instellen van het desbetreffende rechtsmiddel geldende termijn of na berusting geen beroep meer instellen tegen de uitspraak voorzover daarbij een verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed is toegewezen.
In hoger beroep en in cassatie zijn de artikelen 802, 803 en 817 van overeenkomstige toepassing.

Toelichting

Wie tijdens de scheidingsprocedure nooit is opgedoken, mag daar niet het slachtoffer van worden zonder dat vaststaat dat hij van de uitspraak wist. Dit artikel regelt daarom een eigen beroepstermijn voor de echtgenoot die in eerste aanleg niet is verschenen, en het koppelt die termijn aan het moment waarop de beschikking hem echt bereikt.

Wanneer de termijn begint

De termijn bedraagt drie maanden. Zij begint bij betekening van de beschikking aan hem in persoon: de deurwaarder reikt het stuk aan hem zelf uit. Is dat niet gelukt en is de beschikking op een andere manier betekend, dan begint de termijn pas te lopen nadat zij bovendien openlijk bekend is gemaakt. Zolang die bekendmaking niet heeft plaatsgevonden, loopt er dus geen termijn.

De bekendmaking in de Staatscourant

Die openlijke bekendmaking gebeurt door een uittreksel van de beschikking in de Staatscourant te plaatsen. Daarin staan de datum waarop zij is gegeven en welke rechter haar gaf, samen met de personalia van beide echtgenoten: hun naam, hun voornamen en waar zij wonen. Zo is er een controleerbaar moment waarop de beslissing openbaar is geworden, ook als iemand onvindbaar is.

Betekening in persoon: de klok begint meteen te lopen.
Anders betekend: de klok begint pas na publicatie in de Staatscourant.

- Drie maanden in beide gevallen.

De melding tussen de gerechten

Wordt hoger beroep of cassatie ingesteld tegen zo'n beschikking, dan moet de griffier van het gerecht waar dat beroep is ingesteld het gerecht dat de beschikking gaf daarvan terstond op de hoogte stellen. De reden is praktisch: een scheiding wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, en het mag niet gebeuren dat die inschrijving plaatsvindt terwijl er nog een rechtsmiddel loopt.

Alleen beroep tegen de nevenvoorzieningen

Het vierde lid regelt een situatie die makkelijk wordt over het hoofd gezien. Stelt een echtgenoot alleen beroep in tegen een beslissing over nevenvoorzieningen — bijvoorbeeld over alimentatie of de woning — dan kan de ander na het verstrijken van zijn eigen termijn of na berusting niet alsnog opkomen tegen de toewijzing van de scheiding zelf. De scheiding staat dan vast, ook al loopt er nog een procedure over de gevolgen.

In de praktijk

In hoger beroep en cassatie gelden dezelfde bijzondere waarborgen als in eerste aanleg: ondervraging op de verblijfplaats waar dat nodig is, behandeling met gesloten deuren en de bijzondere regeling voor een echtgenoot die wegens een geestesstoornis is opgenomen. Wie pas laat ontdekt dat zijn huwelijk is ontbonden, doet er goed aan meteen na te gaan hoe en wanneer de beschikking is betekend en of er een publicatie heeft plaatsgevonden; daaruit volgt of er nog tijd is om in beroep te gaan.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Na de echtscheiding geen klacht meer over de rechtsmacht

Hoge Raad · 2018-12-21 · ECLI:NL:HR:2018:2384

In een internationale echtscheiding klaagde de vrouw in incidenteel cassatieberoep dat de Nederlandse rechter geen rechtsmacht had om de echtscheiding uit te spreken. De Hoge Raad oordeelt dat zij daarin niet kan worden ontvangen: het beroep van de man was niet tegen de uitgesproken echtscheiding gericht en haar eigen beroep was pas na het verstrijken van de cassatietermijn ingesteld, zodat het vierde lid van deze bepaling in de weg staat aan behandeling van die klacht. De bepaling werkt hier dus als een harde grens aan wat in cassatie over de echtscheiding zelf nog aan de orde kan komen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst