De eindbeschikking kan tevens een veroordeling in de proceskosten inhouden. Artikel 244 is van toepassing.
←
Terug 288 · De beschikking uitvoerbaar bij voorraad
Verder 290 · Inzage en afschrift van de stukken en de grosse
→
Artikel 289 Rechtsvordering (289 Rv)
De kostenveroordeling in de eindbeschikking
Wettekst
Toelichting
Procederen kost geld: griffierecht, de rekening van een advocaat of gemachtigde, soms kosten van een deskundige. Artikel 289 Rv maakt duidelijk dat de rechter daar in de verzoekschriftprocedure een beslissing over kan nemen: de eindbeschikking kan ook een veroordeling in de proceskosten bevatten. Daarnaast verklaart de wet artikel 244 Rv van toepassing: zijn de kosten van een deskundige voorlopig in debet gesteld omdat een partij met gefinancierde rechtsbijstand procedeert, dan veroordeelt de rechter de partij die in de kosten wordt verwezen ook zonder verzoek om dat bedrag aan de griffier te betalen.
Een bevoegdheid, geen verplichting
De wet zegt dat de eindbeschikking een kostenveroordeling kan inhouden. Dat is geen automatisme. Anders dan in veel dagvaardingszaken, waar de verliezer doorgaans de kosten van de winnaar draagt, laat de verzoekschriftprocedure de rechter ruimte. In zaken tussen familieleden of tussen mensen die samen een regeling moeten vinden, blijft een kostenveroordeling vaak achterwege en draagt iedereen zijn eigen kosten.
Waarover de veroordeling gaat
Een kostenveroordeling ziet op de kosten die met de procedure te maken hebben: het betaalde griffierecht, een tegemoetkoming in de kosten van rechtsbijstand en de kosten van stukken die voor de zaak nodig waren. Het is een tegemoetkoming, geen volledige vergoeding: wat een advocaat werkelijk in rekening brengt, ligt vrijwel altijd hoger dan wat de rechter toewijst. Reken u dus niet rijk met de gedachte dat de ander uw hele rekening betaalt.
Vragen en verweer voeren
Wilt u een kostenveroordeling, vraag die dan uitdrukkelijk in uw verzoekschrift of verweerschrift. Vindt u juist dat u de kosten niet hoort te dragen, zeg dat dan met redenen omkleed: dat het verzoek nodig was, dat u zich redelijk heeft opgesteld of dat de andere kant de procedure onnodig heeft opgerekt. De rechter beslist erover in de eindbeschikking, samen met de hoofdzaak.
Een voorbeeld. Twee belanghebbenden strijden over een verzoek dat volledig wordt afgewezen. De verzoeker had de kwestie ook zonder procedure kunnen oplossen. De rechter kan hem dan in de kosten van de ander veroordelen. Gaat het daarentegen om een verzoek waar beide kanten belang bij hadden, dan ligt het compenseren van de kosten meer voor de hand.
Hoe u de kosten binnenkrijgt
Een kostenveroordeling in de eindbeschikking is een titel: betaalt de ander niet vrijwillig, dan kunt u met het afschrift dat in executoriale vorm is opgemaakt een deurwaarder inschakelen. Artikel 290 Rv regelt dat u zo'n afschrift van de griffier krijgt. Is de beschikking niet uitvoerbaar bij voorraad verklaard en gaat de ander in hoger beroep, dan moet u dat eerst afwachten.
In de praktijk
Houd van begin af aan bij welke kosten u maakt en bewaar de nota's. Bent u het niet eens met de kostenbeslissing alleen, bedenk dan dat een rechtsmiddel dat uitsluitend op de kosten ziet zelden loont: de inzet is meestal kleiner dan wat een nieuwe ronde kost.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Proceskosten ook ten gunste van een belanghebbende
Een vader was in de proceskosten van de moeder veroordeeld in een zaak over de ondertoezichtstelling van een kind, en betoogde dat art. 289 Rv alleen een kostenveroordeling ten gunste van de verweerder toelaat en niet ten gunste van andere belanghebbenden. De Hoge Raad oordeelt dat dit betoog op een onjuiste rechtsopvatting berust: in verzoekschriftprocedures gelden de verzoeker en de belanghebbenden volgens de wet als procespartijen, en omdat ook belanghebbenden onderling in zeker opzicht tegenover elkaar kunnen komen te staan, is de rechter op grond van art. 289 Rv bevoegd ten gunste van elke partij een kostenveroordeling uit te spreken ten laste van een andere partij die ten opzichte van haar in het ongelijk is gesteld. Of daarvoor aanleiding is, en zo ja ten gunste van wie, is aan het inzicht van de feitenrechter.
-
Kostenveroordeling bij verzoeken onder de Faillissementswet
De Faillissementswet verklaart de algemene regeling voor verzoekschriftprocedures uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering niet van toepassing op verzoeken ingevolge die wet. Betoogd werd dat daardoor geen proceskostenveroordeling mogelijk is. De Hoge Raad verwerpt dat: die uitsluiting is ingevoerd vanwege de eigen rechtsgang van de Faillissementswet, uit de wetsgeschiedenis blijkt niet dat de wetgever wilde breken met de eerdere rechtspraak waarin een kostenveroordeling wel mogelijk was, en de Faillissementswet voorziet zelf niet in een regeling daarover. Een uitspraak op een verzoek ingevolge die wet kan dus een kostenveroordeling inhouden, ook in hoger beroep; of daarvoor aanleiding is, bepaalt de rechter die over de feiten oordeelt.
-
Ook ambtshalve, en in elke procedure van deze wet
Een schuldeiser had de rechter-commissaris op de voet van art. 69 Fw gevraagd de curator te bevelen met haar in onderhandeling te treden. Nadat dat verzoek was afgewezen, verklaarde de rechtbank het hoger beroep ongegrond en veroordeelde zij de schuldeiser uitvoerbaar bij voorraad in de proceskosten van de curator. De Hoge Raad overweegt dat ook in de procedure die volgt op zo'n verzoek onder de Faillissementswet, overeenkomstig art. 362 Rv in verbinding met art. 289 Rv, een proceskostenveroordeling kan worden uitgesproken, en dat de rechter dat ook ambtshalve kan doen; gaat het om een veroordeling ten laste van de failliet of van de boedel, dan moet hij terughoudendheid betrachten. Dezelfde lijn geldt voor de uitvoerbaarverklaring bij voorraad van die kostenveroordeling, op grond van art. 362 Rv in verbinding met art. 288 Rv.
-
Zekerheid voor proceskosten in een verzoekprocedure
Een partij vroeg in cassatie dat de verzoeker zekerheid zou stellen voor de proceskosten. De Hoge Raad overweegt dat in een verzoekschriftprocedure de rechter op grond van art. 289 Rv niet verplicht is een proceskostenveroordeling uit te spreken, en dat hij, als hij mede gelet op de aard van het geschil aannemelijk acht dat geen kostenveroordeling zal volgen, kan afzien van het gelasten van zekerheidstelling. Daarbij herhaalt de Hoge Raad dat in de procedure na een verzoek onder de Faillissementswet overeenkomstig art. 362 Rv in verbinding met art. 289 Rv een kostenveroordeling kan worden uitgesproken. De uitspraak laat zien dat het kunnen van art. 289 Rv doorwerkt in de beslissing over zekerheidstelling.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.