Artikel 39 Rechtsvordering (39 Rv)

De behandeling en de beslissing op een wrakingsverzoek

Het verzoek tot wraking wordt zo spoedig mogelijk ter zitting behandeld door een meervoudige kamer waarin de rechter van wie wraking is verzocht, geen zitting heeft.
De verzoeker en de rechter van wie wraking is verzocht, worden in de gelegenheid gesteld te worden gehoord. De meervoudige kamer kan ambtshalve of op verzoek van de verzoeker of de rechter van wie wraking is verzocht, bepalen dat zij niet in elkaars aanwezigheid zullen worden gehoord.
Indien het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is, kan de meervoudige kamer zonder toepassing te geven aan het eerste en tweede lid beslissen het verzoek zonder behandeling ter zitting af te doen.
De meervoudige kamer beslist zo spoedig mogelijk. De beslissing is gemotiveerd en wordt onverwijld in het openbaar uitgesproken en aan de verzoeker, de andere partijen en de rechter van wie wraking was verzocht, medegedeeld.
In geval van misbruik kan de meervoudige kamer bepalen dat een volgend verzoek niet in behandeling wordt genomen. Hiervan wordt in de beslissing melding gemaakt.
Tegen de beslissing staat geen voorziening open.

Toelichting

Een wrakingsverzoek wordt zo spoedig mogelijk op een zitting behandeld door een meervoudige kamer waarin de gewraakte rechter zelf geen zitting heeft. De beslissing over het verzoek ligt dus bij rechters die zelf niet in de zaak zitten. Deze kamer, in de praktijk de wrakingskamer genoemd, buigt zich uitsluitend over de vraag of er gronden zijn die de onpartijdigheid raken. Over de zaak zelf gaat zij niet.

Wie wordt gehoord

Zowel de verzoeker als de rechter van wie wraking is verzocht, wordt in de gelegenheid gesteld te worden gehoord. De kamer kan uit zichzelf of op verzoek van de verzoeker of van de rechter bepalen dat dit niet in elkaars aanwezigheid gebeurt. De wet noemt daarvoor geen voorwaarden; de beslissing ligt bij de kamer.

De snelle afdoening

Is het verzoek kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond, dan kan de kamer het zonder zitting afdoen. Er wordt dan niemand gehoord. Die route is bedoeld voor verzoeken waarover geen redelijke twijfel bestaat, bijvoorbeeld een verzoek dat pas lang na het bekend worden van de grond is gedaan.

De beslissing

Snel. De kamer beslist zo spoedig mogelijk, want de zaak zelf ligt intussen stil.
Gemotiveerd. Uit de beslissing moet blijken waarom het verzoek wel of niet slaagt.
In het openbaar. Zij wordt onverwijld in het openbaar uitgesproken en meegedeeld aan de verzoeker, aan de andere partijen en aan de betrokken rechter.

- Definitief. Tegen de beslissing staat geen voorziening open: geen hoger beroep en geen cassatie.

Misbruik

Het vijfde lid geeft de kamer een bevoegdheid voor het geval van misbruik: zij kan bepalen dat een volgend verzoek niet in behandeling wordt genomen, en daarvan wordt in de beslissing melding gemaakt. Een partij weet dan uit de beslissing zelf dat een nieuw wrakingsverzoek in die zaak niet zal worden behandeld. Wat als misbruik geldt, omschrijft de wet niet; de kamer beoordeelt dat aan de hand van de omstandigheden van de zaak.

Een voorbeeld van het verloop. Een partij verzoekt wraking omdat de rechter tijdens de zitting buiten de microfoon om een opmerking over haar zou hebben gemaakt tegen de griffier. De wrakingskamer plant binnen enkele dagen een zitting. Op verzoek van de rechter worden hij en de verzoeker afzonderlijk gehoord. Daarna beslist de kamer, met redenen omkleed, en spreekt zij de beslissing in het openbaar uit. Wordt het verzoek afgewezen, dan gaat de zaak bij dezelfde rechter verder.

In de praktijk

Bereid u op de wrakingszitting voor als op een aparte procedure: het gaat alleen over uw gronden en het is niet het moment om uw zaak inhoudelijk te bepleiten. Wordt uw verzoek toegewezen, dan gaat de zaak naar een andere rechter en loopt zij verder in de stand waarin zij zich bevindt. Wordt het afgewezen, dan hervat dezelfde rechter de behandeling en kunt u dat niet aanvechten; uw bezwaren tegen de inhoud van de beslissingen bewaart u dan voor het gewone rechtsmiddel tegen de einduitspraak.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Geen beroep meer tegen een wrakingsbeslissing

Hoge Raad · 2024-06-21 · ECLI:NL:HR:2024:918

Een partij stelde cassatieberoep in tegen de afwijzing van haar wrakingsverzoek. De Hoge Raad overweegt dat artikel 39 lid 5 Rv bepaalt dat tegen een beslissing op een wrakingsverzoek geen voorziening openstaat, omdat een tussentijds beroep de hoofdzaak te veel zou ophouden. Hij komt vervolgens terug van zijn eerdere rechtspraak waarin dat verbod kon worden doorbroken: wie meent dat het aan onpartijdigheid heeft geschort, kan dat aanvoeren in het hoger beroep of de cassatie van de uitspraak zelf, en dat volstaat ook voor artikel 6 EVRM. Voortaan kan dus ook op doorbrekingsgronden geen beroep meer worden ingesteld tegen een wrakingsbeslissing, met een uitzondering voor rechtsmiddelen die voor deze uitspraak al waren aangewend.
Wie mag over het wrakingsverzoek beslissen?

Hoge Raad · 2015-12-18 · ECLI:NL:HR:2015:3629

Het hof had een wrakingsverzoek buiten behandeling gelaten omdat het niet door een advocaat was ingediend, en de gewraakte raadsheer-plaatsvervanger had aan die beslissing meegedaan. De Hoge Raad oordeelt dat het voorschrift van artikel 39 lid 1 Rv - behandeling door een meervoudige kamer waarin de gewraakte rechter geen zitting heeft - ertoe strekt een beslissing te verkrijgen die bij niemand procedurele twijfel wekt, en moet worden uitgelegd tegen de achtergrond van artikel 6 EVRM. Het hof mocht dat voorschrift daarom niet buiten toepassing laten; het had de indiener gelegenheid moeten geven het ontbreken van een advocaat te herstellen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst