Artikel 192 Rv: Het horen van een niet door de rechter benoemde deskundige

Niet elke deskundige in een procedure is door de rechter benoemd. Partijen schakelen ook zelf iemand in: een schade-expert, een accountant, een medisch adviseur. Artikel 192 Rv gaat over de vraag of zo iemand ook mondeling mag worden gehoord. Dat kan, maar alleen met toestemming van de rechter, die een partij daarom moet verzoeken. Het horen gebeurt op de mondelinge behandeling of op een afzonderlijke zitting.

Toestemming vragen

De rechter beslist of het horen van een eigen deskundige zinvol is. Hij weegt af of het iets toevoegt aan de stukken die er al liggen en of de procedure er niet onnodig door wordt vertraagd. Een goed onderbouwd verzoek helpt: leg uit wie u wilt laten horen, over welk punt, en waarom een schriftelijk rapport op dat punt niet volstaat. Een verzoek dat pas op het laatste moment komt, wordt eerder geweigerd.

Wordt in een zaak al bewijs bijgebracht, bijvoorbeeld door getuigen te horen, dan kan de rechter ten overstaan van wie dat gebeurt de partijen toestaan om bij diezelfde gelegenheid ook zulke deskundigen te laten horen. Dat scheelt een aparte zitting.

Gelijke kansen voor de wederpartij

Krijgt de ene partij toestemming, dan is de wederpartij op dezelfde voet bevoegd om deskundigen te laten horen. Dit is een belangrijke waarborg: de rechter hoort niet alleen de expert van degene die het initiatief nam. Als u dus merkt dat de wederpartij haar eigen adviseur laat horen, hoeft u niet af te wachten; u mag daar uw eigen deskundige tegenover stellen.

De regels van het getuigenverhoor gelden

Voor het horen zelf sluit de wet aan bij de regeling van het getuigenverhoor. Een groot deel van die bepalingen is van overeenkomstige toepassing: over de oproeping, het verloop van het verhoor, het stellen van vragen door partijen en de rechter, het vastleggen van de verklaring en het bepalen van de roldatum daarna. Praktisch betekent dit dat zo'n verhoor met dezelfde ernst wordt gevoerd als het horen van een getuige.

• Bereid vragen voor. U mag de deskundige zelf bevragen, en de wederpartij mag dat ook.
• De verklaring wordt vastgelegd. Wat er wordt gezegd, komt in het dossier terecht en telt mee bij de beoordeling.

- Daarna gaat de zaak door. Net als na een getuigenverhoor volgt een roldatum waarop partijen kunnen reageren.

Van partijdeskundige naar benoemde deskundige

Het kan zijn dat de rechter na het bericht of het verhoor van een eigen deskundige alsnog zelf iemand wil benoemen. Ook dan geldt de regel dat de al ingeschakelde deskundige eerst de gelegenheid krijgt zijn oordeel nader toe te lichten of aan te vullen, tenzij de rechter dat niet zinvol vindt.

Een voorbeeld

Een ondernemer vordert schade na een brand en legt een rapport van zijn eigen expert over; de verzekeraar legt een rapport van haar expert over dat op een ander oorzaakscenario uitkomt. De ondernemer vraagt zijn expert te mogen laten horen om het verschil toe te lichten. De rechter staat dat toe en hoort op dezelfde zitting ook de expert van de verzekeraar, die daar op zijn beurt om vraagt.

In de praktijk

Een eigen deskundige is geen onafhankelijk benoemde deskundige, en de rechter weet dat. Een rapport dat op verzoek van één partij is gemaakt, weegt daarom in beginsel minder zwaar. Juist daarom kan het horen ter zitting nuttig zijn: de deskundige kan zijn conclusies toelichten en vragen beantwoorden, en dan blijkt of zijn oordeel overeind blijft. Vraag toestemming tijdig en wees erop voorbereid dat de wederpartij hetzelfde mag doen.