- Zolang de rechter nog geen eindvonnis heeft gewezen, is de eiser bevoegd zijn eis of de gronden daarvan schriftelijk, bij conclusie of akte ter rolle, te veranderen of te vermeerderen. De gedaagde is bevoegd hiertegen bezwaar te maken, op grond dat de verandering of vermeerdering in strijd is met de eisen van een goede procesorde. De rechter beslist, partijen gehoord, zo spoedig mogelijk. De rechter kan op dezelfde grond ook ambtshalve een verandering of vermeerdering van eis buiten beschouwing laten.
- Tegen de beslissingen van de rechter, bedoeld in het eerste lid, staat geen hogere voorziening open.
- Indien een partij niet in het geding is verschenen, is een verandering of vermeerdering van eis tegen die partij uitgesloten, tenzij de eiser de verandering of vermeerdering tijdig bij exploot aan haar kenbaar heeft gemaakt. In laatstgenoemd geval is artikel 120, derde lid, van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 129 · Het verminderen van de eis tijdens de procedure
Verder 131 · De mondelinge behandeling na de conclusie van antwoord
→
Artikel 130 Rv: Verandering en vermeerdering van de eis
Verandering en vermeerdering van de eis
Wettekst
Toelichting
Een procedure ligt niet vast op de tekst van de dagvaarding. Een eiser mag zijn vordering onderweg aanpassen: hij kan meer vorderen, iets anders vorderen of zijn onderbouwing veranderen. Dit artikel geeft die vrijheid en bouwt er tegelijk een rem in, zodat de gedaagde niet wordt overvallen.
Hoe en tot wanneer
De verandering of vermeerdering moet schriftelijk gebeuren, bij conclusie of bij akte op de rol. Dat kan zolang de rechter nog geen eindvonnis heeft gewezen. Een mondelinge mededeling op de zitting is dus niet genoeg; het moet zwart op wit in het dossier komen te staan, zodat voor iedereen duidelijk is wat er nog voorligt.
Het bezwaar van de gedaagde
De gedaagde kan bezwaar maken op één grond: dat de wijziging in strijd is met de eisen van een goede procesorde. Daar gaat het meestal om het late tijdstip. Komt de vermeerdering pas op het allerlaatste moment, terwijl de gedaagde geen gelegenheid meer heeft om er behoorlijk verweer tegen te voeren of om bewijs te verzamelen, dan is dat een reëel bezwaar.
De rechter beslist daarover zo spoedig mogelijk, nadat hij partijen heeft gehoord. Hij kan een wijziging ook uit zichzelf buiten beschouwing laten op dezelfde grond; daarvoor is geen bezwaar van de gedaagde nodig.
Wordt de wijziging buiten beschouwing gelaten, dan wordt de zaak beoordeeld op de eis zoals die daarvoor luidde. De eiser verliest zijn nieuwe vordering niet definitief, maar hij kan haar in deze procedure niet meer kwijt.
Een voorbeeld. Een verhuurder vordert achterstallige huur en vermeerdert zijn eis met de huurtermijnen die tijdens de procedure zijn vervallen. Dat is een gebruikelijke en goed te overzien wijziging. Anders ligt het als hij vlak voor het vonnis een geheel nieuwe schadepost van tienduizenden euro's toevoegt waarover nog niets is gewisseld.
Geen hoger beroep
Tegen de beslissing van de rechter over de toelaatbaarheid van de wijziging staat geen hogere voorziening open. Daarover kan dus niet apart worden doorgeprocedeerd; dat houdt de zaak in beweging.
De partij die niet is verschenen
Tegen een partij die niet in het geding is verschenen, is een verandering of vermeerdering van eis uitgesloten. Wie verstek laat gaan, mag erop vertrouwen dat er niet meer of iets anders wordt gevorderd dan in de dagvaarding stond. Op die regel bestaat één uitzondering: heeft de eiser de wijziging tijdig bij exploot aan die partij kenbaar gemaakt, dan mag het wel. Daarbij geldt de regeling over de dagvaardingstermijn en de roldatum uit artikel 120 Rv, derde lid.
In de praktijk
- Eiser: wijzig zo vroeg mogelijk en leg uit waarom de wijziging nodig is. Denk ook aan de gevolgen voor de bevoegdheid en het griffierecht.
- Gedaagde: maak bezwaar bij de eerste gelegenheid en zeg concreet wat u door de wijziging niet meer kunt doen; een algemene klacht over het late tijdstip is zelden genoeg.
- Beiden: het verminderen van de eis is vrij en kent deze rem niet; dat staat in artikel 129 Rv.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Maatstaf: strijd met de goede procesorde
Na cassatie en verwijzing wilde een partij haar eis vermeerderen. De Hoge Raad overwoog dat dat in beginsel ook in een verwijzingsprocedure kan, omdat die geldt als voortzetting van het hoger beroep, maar dat vervolgens op de voet van art. 130 lid 1 Rv moet worden getoetst of de wijziging in strijd is met de eisen van een goede procesorde: daarvan is sprake bij onredelijke bemoeilijking van de verdediging of onredelijke vertraging van het geding, waarbij ook het stadium van de procedure meeweegt. Ook een herhaalde eiswijziging in dezelfde instantie moet opnieuw aan die maatstaf worden getoetst en mag niet worden genegeerd op de enkele grond dat zij eerder niet werd toegelaten.
-
Rechtsmiddelenverbod van het tweede lid
De kantonrechter had het bezwaar van de gedaagde tegen een eisvermeerdering gegrond verklaard; de eiser kwam daartegen op. De Hoge Raad oordeelde dat het rechtsmiddelenverbod van art. 130 lid 2 Rv niet kan worden doorbroken, ook niet als wordt geklaagd dat de rechter het eerste lid ten onrechte of met verzuim van essentiele vormen heeft toegepast of ten onrechte buiten toepassing heeft gelaten. Beslissend is de aard van de beslissing op een bezwaar tegen een eiswijziging, en die aard is sinds de eerdere rechtspraak op dit punt niet gewijzigd.
-
Eis wijzigen tegen wie niet verschenen is
De eis was in hoger beroep gewijzigd zonder dat dit aan de niet verschenen wederpartij was betekend. De Hoge Raad overwoog dat 'tijdig' in art. 130 lid 3 Rv betekent dat de wijziging vóór de roldatum waarop de eis wordt gewijzigd aan die partij moet zijn betekend met inachtneming van de dagvaardingstermijn, en dat de rechter daarna in beginsel — op verzoek of ambtshalve — nog gelegenheid kan bieden om alsnog te betekenen. Hij mag dat weigeren wegens strijd met de eisen van een goede procesorde, bijvoorbeeld omdat het verzoek pas bij de mondelinge behandeling en ruim een jaar na de eiswijziging komt.
-
Mag je je eis in hoger beroep veranderen?
Het hof had een vermeerdering van eis in hoger beroep buiten behandeling gelaten zonder de daarvoor bestemde regeling toe te passen. De Hoge Raad herinnert eraan dat het hoger beroep er mede toe strekt eigen fouten en omissies uit de eerste aanleg te herstellen, en dat de oorspronkelijke eiser op grond van artikel 353 lid 1 Rv in verbinding met artikel 130 Rv bevoegd is zijn eis in hoger beroep te veranderen of te vermeerderen. Die bevoegdheid wordt alleen begrensd door de eisen van een goede procesorde en door de tweeconclusieregel.
-
Eiswijziging bij pleidooi is te laat
Een partij had pas bij pleidooi in hoger beroep een nieuwe grondslag aan haar vordering gegeven en het hof had daarop beslist. De Hoge Raad oordeelde dat de tweeconclusieregel — ook in hoger beroep van een kort geding — meebrengt dat een wijziging van de eis of van de grondslag daarvan bij pleidooi niet meer toelaatbaar is, tenzij zich een in de rechtspraak erkende uitzondering voordoet. Daarbij kwam dat de wijziging ook niet bij conclusie of akte ter rolle was gedaan, zoals art. 130 lid 1 Rv voorschrijft; door er toch op te beslissen was het hof buiten de grenzen van de rechtsstrijd getreden.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.