Artikel 414 Rechtsvordering (414 Rv)

Wie bij een Nederlandse rechter een vordering instelt en hier geen woonplaats of gewone verblijfplaats heeft, kan door de wederpartij worden verplicht zekerheid te stellen voor de proceskosten waarin hij veroordeeld zou kunnen worden. Die verplichting vervalt in een aantal gevallen, bijvoorbeeld wanneer redelijkerwijs aannemelijk is dat een kostenveroordeling hier toch verhaald kan worden. Artikel 414 Rv verklaart die regeling, die in de artikelen 224 en 224a Rv staat, ook van toepassing in cassatie, en brengt daar vervolgens enkele belangrijke beperkingen op aan.

Waar het om gaat

De achterliggende gedachte is eenvoudig: wint u de zaak en wordt de ander in de kosten veroordeeld, dan moet die veroordeling ook iets waard zijn. Woont of verblijft de eisende partij niet in Nederland, dan kan zij worden verplicht vooraf zekerheid te stellen, bijvoorbeeld met een bankgarantie of een storting. Daarop bestaan uitzonderingen: onder meer wanneer een verdrag of een Europese verordening zich ertegen verzet, wanneer de kostenveroordeling in het woonland van de eiser executeerbaar zal zijn, of wanneer verhaal hier te lande redelijkerwijs aannemelijk is.

Wie in cassatie is vrijgesteld

Dit artikel maakt twee uitzonderingen die veel gevallen afvangen.

• De oorspronkelijke verweerder die nu eiser in cassatie is. Wie in eerste aanleg de gedaagde partij was en nu zelf naar de Hoge Raad stapt, hoeft geen zekerheid te stellen. Hij koos immers niet voor het geschil; hij werd erin betrokken.

- De verweerder in cassatie. Die hoeft evenmin zekerheid te stellen, en dat blijft zo wanneer hij incidenteel cassatieberoep instelt. Zijn eigen klachten maken hem dus niet alsnog tot een partij die moet betalen om te mogen procederen.

Eerdere zekerheid blijft staan

Is in een vorige instantie al zekerheid gesteld, dan blijft die ook verbonden voor de kosten van de cassatieprocedure. Er hoeft dus niet telkens opnieuw een garantie te worden geregeld; wat er ligt, dekt de volgende fase mee. Dat scheelt kosten en gedoe voor beide partijen.

Op tijd vorderen

De vordering tot zekerheidstelling moet worden ingesteld vóór alle weren van rechten. Wie eerst inhoudelijk verweer voert en pas daarna om zekerheid vraagt, is te laat. Dit hoort dus tot het eerste wat uw advocaat beoordeelt zodra duidelijk is wie de wederpartij is en waar die zich bevindt. De vordering zelf wordt op grond van artikel 415 Rv als incidentele vordering bij conclusie ingesteld.

Een voorbeeld. Een buitenlandse onderneming die in eerste aanleg en in hoger beroep als eiser optrad, stelt cassatie in. De Nederlandse wederpartij wil zekerheid voor haar kosten en moet die vordering meteen doen, voordat zij op de klachten ingaat. Was de rolverdeling omgekeerd geweest, met de buitenlandse partij als oorspronkelijke gedaagde, dan had die vordering geen kans gehad.

In de praktijk

Beoordeel als verweerder direct of zekerheid aan de orde is en handel dan onmiddellijk, want de volgorde is beslissend. Ga na of er in de eerdere instanties al zekerheid is gesteld; dan bent u vaak al gedekt. En bedenk dat het instrument bedoeld is om verhaal van kosten veilig te stellen, niet om de wederpartij het procederen onmogelijk te maken.