Artikel 642c Rechtsvordering (642c Rv)

Artikel 642c Rv is het hart van de beperkingsprocedure. Hier bepaalt de rechtbank hoe groot het fonds is, beveelt zij de verzoeker dat fonds daadwerkelijk te stellen, en wijst zij de mensen aan die de verdeling gaan begeleiden. Wie dit bevel niet uitvoert, verliest zijn beroep op beperking van aansprakelijkheid.

Wat bij de behandeling niet aan de orde komt

Het eerste lid sluit een beroep uit op twee bepalingen van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek die met het verval van het recht op beperking te maken hebben. Die discussie hoort dus niet thuis bij de vaststelling van het fonds; zij kan elders worden gevoerd. Het gevolg is dat deze procedure zich concentreert op de rekensom en op de vraag of er daadwerkelijk zekerheid komt.

Het bedrag en het bevel

Bij toewijzing stelt de rechtbank het beloop van het fonds of de fondsen vast, uitgedrukt in rekeneenheden, met inachtneming van de daarvoor geschreven bepalingen van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek of van de algemene maatregel van bestuur waarnaar dat boek verwijst.

Vervolgens krijgt de verzoeker het bevel het fonds te stellen. De rechtbank prikt daarvoor zelf een datum, en die mag hoogstens één maand na de dag van haar beschikking liggen. Dat kan op twee manieren:

• Storten in de consignatiekas: het berekende bedrag, vermeerderd met de wettelijke rente en met een bedrag voor de proceskosten.

- Zekerheid stellen op een andere door de rechtbank bepaalde wijze, voor hetzelfde bedrag, verhoogd met de wettelijke rente over de periode tot de oproep die de griffier volgens artikel 642v Rv doet uitgaan.

Rechter-commissaris en vereffenaar

De rechtbank wijst een rechter-commissaris aan die de staat van verdeling vaststelt, en benoemt een vereffenaar. Vindt zij daar aanleiding toe, dan kan zij per fonds meer dan één vereffenaar benoemen. Het fonds komt op naam van deze twee te staan en zij kunnen er alleen samen over beschikken; de verzoeker is er dan af. Zo is het geld uit zijn vermogen gehaald en kan hij het niet meer voor andere doelen gebruiken.

Meteen uitvoerbaar

De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad, en de hogere rechter kan de werking ervan niet schorsen. Een ingesteld rechtsmiddel houdt de fondsstelling dus niet tegen. Dat is bewust zo: het fonds moet er snel zijn, omdat schuldeisers anders in het ongewisse blijven en beslagen blijven liggen.

De verklaring dat het fonds is gesteld

Wie aan het bevel heeft voldaan, moet zich onverwijld tot de rechtbank wenden met het verzoek dat te verklaren. Weigert zij die verklaring, dan kan zij een hernieuwd bevel geven, opnieuw met een dag die niet later dan één maand na die beschikking ligt. Ook daarna moet de verzoeker om de verklaring vragen; een derde ronde biedt de wet niet.

Het achtste lid maakt de fondsstelling bovendien bestand tegen aantasting: de regels over het aanvechten van benadelende rechtshandelingen, de pauliana, uit het Burgerlijk Wetboek en de Faillissementswet gelden hier niet. Wie stort, hoeft dus niet te vrezen dat die betaling later door een curator of een schuldeiser wordt teruggedraaid.

Wat er misgaat zonder verklaring

Het zevende lid bevat de sanctie, en die is hard. Blijft de verklaring uit, dan kan de verzoeker zijn aansprakelijkheid niet meer beperken op grond van de bepalingen van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek waarop hij zich beriep. Hij staat dan met volledige aansprakelijkheid tegenover alle schuldeisers.

Voor de praktijk betekent dit dat de financiering van het fonds vóór het verzoek geregeld moet zijn. Een eigenaar die pas na de beschikking bij zijn verzekeraar of bank langsgaat, loopt tegen de termijn van één maand aan en zet daarmee de hele beperking op het spel.