Artikel 1072b Rechtsvordering (1072b Rv)

Arbitrage kent op veel plaatsen de eis dat iets schriftelijk gebeurt. Artikel 1072b Rv maakt duidelijk dat schriftelijk niet hetzelfde hoeft te betekenen als op papier. Onder voorwaarden mag alles wat de wet in deze titel schriftelijk verlangt — een overeenkomst, een processtuk, een mededeling, een verzoek of een handeling — ook langs elektronische weg.

De twee voorwaarden, en digitale stukken

Er moet aan twee dingen zijn voldaan. De ontvanger moet kenbaar hebben gemaakt dat hij langs die weg bereikbaar is, en het scheidsgerecht moet ermee instemmen. Die bereikbaarheid geldt vervolgens voor de duur van het arbitraal geding, tenzij hij meedeelt dat hij haar wijzigt of, als partijen die mogelijkheid zijn overeengekomen, intrekt.

Eén uitzondering staat er met zoveel woorden bij: handelingen die in een gerechtelijke procedure worden verricht vallen er niet onder, tenzij die procedure het zelf toestaat. Voor een verzoek aan de voorzieningenrechter of een dagvaarding bij het gerechtshof gelden dus de regels van die procedure. De wet trekt het begrip stukken breed: onder bescheiden vallen ook gegevens op een gegevensdrager en gegevens die langs elektronische weg zijn ingediend. Een e-mailwisseling of een bestand op een server telt dus mee als bewijsstuk.

Ook het vonnis kan digitaal. Dat mag in elektronische vorm worden opgemaakt als het wordt voorzien van een gekwalificeerde handtekening in de zin van de Europese verordening over elektronische identificatie en vertrouwensdiensten. Een gescande krabbel is dus niet genoeg; het gaat om een handtekening die aan die technische en juridische eisen voldoet.

Horen op afstand

Het scheidsgerecht kan bepalen dat een getuige, een deskundige of een partij niet in persoon verschijnt maar via elektronische middelen rechtstreeks in contact staat met het scheidsgerecht en, waar dat aan de orde is, met de anderen. Welke middelen daarvoor worden gebruikt en hoe dat gebeurt, bepaalt het scheidsgerecht in overleg met de betrokkenen. Dat maakt een zitting met deelnemers in verschillende landen praktisch uitvoerbaar.

Wanneer iets is verzonden

Voor termijnen is het moment van verzending vaak beslissend. De wet legt dat vast: een elektronische mededeling, handeling of een langs elektronische weg ingediend processtuk geldt als verzonden op het tijdstip waarop het bericht een systeem heeft bereikt waarvoor de verzender geen verantwoordelijkheid draagt. Zodra het bericht uw eigen omgeving heeft verlaten, telt het dus als verzonden — een storing bij de ontvanger komt niet voor uw rekening.

Een voorbeeld

Een leverancier in Nederland en een afnemer in het buitenland arbitreren over een geleverde installatie. Partijen laten weten via e-mail bereikbaar te zijn en het scheidsgerecht stemt daarmee in. Stukken worden digitaal uitgewisseld, de monteur wordt als getuige via een beeldverbinding gehoord en het vonnis wordt elektronisch ondertekend. Voor het verzoek om verlof tot tenuitvoerlegging bij de voorzieningenrechter gelden daarna weer de regels van die procedure.

In de praktijk

Leg aan het begin van de arbitrage vast wie langs welke weg bereikbaar is en bevestig dat schriftelijk. Bewaar verzendbewijzen: bij een discussie over termijnen is het tijdstip van verzending het aanknopingspunt. En controleer bij een digitaal vonnis of de handtekening werkelijk een gekwalificeerde handtekening is — daar hangt de geldigheid van af.