Artikel 189 Rv: Het tijdpad van het deskundigenonderzoek

Een deskundigenonderzoek zonder agenda loopt uit de hand. Artikel 189 Rv zet er daarom een tijdpad omheen. De rechter bepaalt waar en wanneer de deskundige aan het onderzoek begint, binnen welke termijn het schriftelijke bericht op de griffie moet liggen of op welke zitting het mondelinge verslag wordt gedaan, en op welke dag de zaak daarna weer op de rol komt. Zo weten partijen wanneer zij iets kunnen verwachten.

Plaats en tijd van het onderzoek

Moet de deskundige echt onderzoek doen, dan legt de rechter vast waar en wanneer dat gebeurt. Dat kan meteen bij de benoeming, maar ook later. Het belang hiervan is groot voor partijen: alleen wie weet wanneer de deskundige komt, kan erbij zijn. Bij een bezichtiging van een woning, een keuring van een machine of een medisch onderzoek is dat geen formaliteit maar de kern van een eerlijk verloop.

De termijn voor het bericht of het verslag

In diezelfde beslissing legt de rechter ook een uiterste datum vast. Ofwel het rapport moet voor die dag bij de griffie binnen zijn, ofwel er wordt een zitting aangewezen waarop de deskundige zijn bevindingen mondeling komt vertellen. Er zijn dus twee sporen, en welk spoor wordt gevolgd, is aan de rechter.

• Schriftelijk bericht. Dan wordt tegelijk de dag bepaald waarop de zaak weer op de rol komt, zodat partijen daarna op het rapport kunnen reageren.

- Mondeling verslag. Dan wordt de roldag bepaald op de zitting waarop het verslag wordt uitgebracht, dus pas nadat iedereen het heeft gehoord.

Als de termijn niet wordt gehaald

In de praktijk lopen onderzoeken vaak uit: een deskundige wacht op stukken, een partij is moeilijk bereikbaar, een laboratorium doet er langer over. Ligt het rapport er op de vastgestelde roldag nog niet, dan kan de rechter een nadere roldatum bepalen als beide partijen samen of één van hen daarom vragen. Blijft het mondelinge verslag op de geplande zittingsdag uit, dan kan hij een nadere zitting bepalen; daarvoor is geen verzoek nodig, dat mag hij ook uit zichzelf doen. De zaak sneuvelt dus niet door de vertraging, maar krijgt een nieuwe datum.

Dat betekent wel dat u zelf aan de bel moet trekken. Loopt de deskundige uit, dan is het aan de partijen om een nadere roldatum te vragen; wie op de roldag helemaal niets doet, riskeert een beslissing die hij niet wil.

Een voorbeeld

In een zaak over een lekkend dak benoemt de rechter een bouwkundige en bepaalt hij dat de inspectie op locatie plaatsvindt en dat het rapport binnen drie maanden op de griffie ligt, met daarna een roldatum. De bouwkundige kan het pand pas laat bezoeken door de weersomstandigheden en haalt de termijn niet. De advocaat van de eiser vraagt op de roldag om een nadere roldatum; het rapport komt zes weken later alsnog binnen en de zaak loopt verder.

In de praktijk

Noteer drie momenten in uw agenda: de datum van het onderzoek zelf, de uiterste datum voor het rapport en de roldatum. Zorg dat u bij het onderzoek aanwezig kunt zijn of iemand stuurt, lever de stukken die de deskundige vraagt zo snel mogelijk aan, en houd contact over de voortgang. Een deskundigenonderzoek is voor veel mensen het langste stuk van hun procedure; het bewaken van dit tijdpad scheelt maanden.