Zolang de rechter nog geen eindbeschikking heeft gegeven, is de verzoeker bevoegd het verzoek of de gronden daarvan te verminderen, dan wel schriftelijk te veranderen of te vermeerderen. In het geval van verandering of vermeerdering is artikel 130 van overeenkomstige toepassing.
←
Terug 282a · Het griffierecht in de verzoekschriftprocedure
Verder 284 · Het bewijsrecht in de verzoekschriftprocedure
→
Artikel 283 Rechtsvordering (283 Rv)
Vermindering, verandering of vermeerdering van het verzoek
Wettekst
Toelichting
Wat u in uw verzoekschrift heeft gevraagd, ligt niet voor altijd vast. Artikel 283 Rv geeft de verzoeker de ruimte zijn verzoek te verkleinen, te veranderen of uit te breiden, en hetzelfde te doen met de gronden waarop hij het baseert. Die ruimte loopt door tot de rechter een eindbeschikking heeft gegeven. Bij verandering of vermeerdering gelden wel de waarborgen die de wet ook in de dagvaardingsprocedure kent: artikel 130 Rv is van overeenkomstige toepassing.
Tot welk moment
De grens is de eindbeschikking: de beslissing waarmee de rechter de zaak — of een zelfstandig deel daarvan — afdoet. Zolang die er niet is, kan het verzoek nog bewegen. Is de eindbeschikking eenmaal gegeven, dan is wijzigen niet meer mogelijk; wie het anders wil, is aangewezen op een rechtsmiddel of op een nieuw verzoek.
Verminderen en uitbreiden
Het artikel maakt onderscheid tussen beperken en uitbreiden. Voor het verminderen van het verzoek stelt de wettekst geen vormeis. Veranderen en vermeerderen moeten volgens het artikel schriftelijk gebeuren, zodat voor iedereen vaststaat waarover het voortaan gaat.
Wanneer een wijziging kan sneuvelen
De belanghebbende kan tegen een verandering of vermeerdering bezwaar maken. De rechter kan die dan buiten beschouwing laten als zij in strijd is met een goede procesorde — bijvoorbeeld omdat de ander zich er niet meer behoorlijk tegen kan verweren of omdat de procedure erdoor onredelijk wordt vertraagd. De rechter kan dat ook uit zichzelf doen. Blijft de wijziging buiten beschouwing, dan beslist de rechter op het oorspronkelijke verzoek; de zaak zelf gaat dus gewoon door.
Wie niet op de zitting was
Artikel 130 Rv bevat ook een regel voor de wederpartij die in de procedure ontbreekt. Doordat die regel hier van overeenkomstige toepassing is, kan een verandering of vermeerdering niet zonder meer tegen een belanghebbende gelden die niet in de procedure is verschenen; de wijziging moet hem eerst worden meegedeeld.
Een voorbeeld. Iemand vraagt in zijn verzoekschrift één voorziening, en ontdekt tijdens de procedure dat er nog een tweede nodig is die uit dezelfde feiten voortvloeit. Hij dient tijdig een schriftelijke vermeerdering in, zodat de belanghebbende er nog op kan reageren. Wacht hij daarmee tot het slot van de laatste zitting, dan kan de rechter de uitbreiding wegens strijd met een goede procesorde buiten beschouwing laten.
Ook de gronden mogen mee
De bepaling ziet niet alleen op wat u vraagt, maar ook op waarom u het vraagt. Blijkt gaandeweg dat een andere feitelijke of juridische onderbouwing beter past, dan mag u die toevoegen of vervangen, met dezelfde grens: het mag de ander niet overvallen.
In de praktijk
Wijzig zo vroeg mogelijk en altijd op schrift, met een afschrift voor de belanghebbenden. Zet erin wat het verzoek nu precies luidt, zodat er geen misverstand ontstaat over wat er nog op tafel ligt. En bedenk dat een uitbreiding gevolgen kan hebben voor het griffierecht en voor de omvang van de zitting: hoe later u ermee komt, hoe groter het risico dat u ermee blijft zitten.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Geen rechtsmiddel tegen weigering aanvullend verzoek
In een zaak over de verdeling van een huwelijksgemeenschap had het hof een aanvullend verzoek van de man buiten beschouwing gelaten wegens strijd met de goede procesorde. De Hoge Raad oordeelt dat zo'n beslissing wordt genomen op grond van art. 283 Rv in verbinding met art. 362 en art. 130 lid 1 Rv, en dat daartegen op grond van art. 130 lid 2 Rv geen voorziening openstaat. Gezien de aard van de beslissing geldt ook de rechtspraak over het doorbreken van rechtsmiddelenverboden niet. De man is daarom niet-ontvankelijk in zijn cassatieberoep.
-
Tot wanneer kan een verzoek worden ingetrokken?
Nadat de Ondernemingskamer een onderzoek had bevolen, wilden de oorspronkelijke verzoekers hun verzoek intrekken. De Hoge Raad oordeelde dat dit in dat stadium niet meer kan: is op het verzoek eenmaal uitdrukkelijk beslist, dan kunnen de verzoekers het niet alsnog intrekken. Wel kan om beëindiging van het onderzoek worden gevraagd; daarbij komt vooral betekenis toe aan de belangen van de oorspronkelijke verzoekers en van de rechtspersoon zelf, terwijl algemene belangen in beginsel niet doorslaggevend zijn.
-
Reageren op een toegestane wijziging van het verzoek
Het hof had een wijziging van een verzoek tot een voorlopig getuigenverhoor toegestaan nadat de mondelinge behandeling al had plaatsgevonden, waarbij het gewijzigde verzoek deels andere getuigen betrof. De Hoge Raad oordeelt dat het beginsel van hoor en wederhoor van art. 19 lid 1 Rv meebrengt dat het hof, nu het de wijziging toestond, de wederpartij in de gelegenheid had moeten stellen zich inhoudelijk over het gewijzigde verzoek uit te laten. Dat de wederpartij bij akte op de voet van art. 283 Rv in verbinding met art. 130 lid 1 Rv alleen bezwaar had gemaakt tegen de wijziging als zodanig, betekent niet dat zij haar recht op een inhoudelijke reactie had prijsgegeven.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.