Artikel 127a Rv: Het griffierecht van de eiser en de gevolgen van niet betalen

Wie een procedure begint, betaalt griffierecht: de bijdrage aan de kosten van de rechtspraak. Dit artikel regelt wat er gebeurt zolang dat bedrag nog niet binnen is, en wat er volgt als de eiser het helemaal niet betaalt.

Eerst aanhouden

Zolang de eiser het griffierecht niet heeft voldaan en de betalingstermijn uit de Wet griffierechten burgerlijke zaken nog loopt, houdt de rechter de zaak aan. Er gebeurt dus niets inhoudelijks; de zaak blijft staan tot duidelijk is of er wordt betaald. De gedaagde hoeft in die periode geen verweer te voeren.

Daarna ontslag van instantie

Is het griffierecht niet op tijd betaald, dan ontslaat de rechter de gedaagde van de instantie en veroordeelt hij de eiser in de kosten. De procedure eindigt daarmee zonder inhoudelijk oordeel. Voordat de rechter zover gaat, stelt hij de eiser wel in de gelegenheid zich uit te laten over het niet tijdig betalen. Er is dus altijd een moment om uit te leggen wat er is misgegaan.

Dat gesprek is niet vrijblijvend bedoeld. Een betaling die door een bankstoring een dag te laat kwam, ligt anders dan een eiser die de rekening simpelweg niet voldoet.

De ontsnappingsclausule

Oordeelt de rechter dat toepassing van deze regels, gelet op het belang van een of meer partijen bij toegang tot de rechter, tot een onbillijkheid van overwegende aard leidt, dan laat hij ze geheel of gedeeltelijk buiten toepassing. Hij heeft daarin geen keuze: alleen dat oordeel over de onbillijkheid is aan hem, en de lat ligt hoog. Die uitweg bestaat niet voor niets: wie een geschil door de rechter beoordeeld wil krijgen, hoort daarin niet te stranden op een betalingsprobleem waarvoor goede redenen bestaan. Wie zich hierop wil beroepen, moet concreet zijn: wat was de reden, wat is het belang bij behandeling van de zaak, en waarom is het onbillijk om de zaak nu te beëindigen.

Een voorbeeld. Een particulier met een laag inkomen start een procedure, vraagt een toevoeging aan en gaat ervan uit dat het lage tarief geldt. Door vertraging bij de aanvraag komt de betaling te laat. Hij kan dat toelichten en de rechter kan de sanctie achterwege laten als beëindiging van de zaak in zijn geval te ver zou gaan.

Geen hoger beroep

Tegen de beslissingen op grond van het tweede en het derde lid staat geen hogere voorziening open. U kunt dus niet apart opkomen tegen het ontslag van instantie wegens niet betaald griffierecht of tegen de weigering om de hardheidsregel toe te passen.

In de praktijk

• Betaal meteen: zet het griffierecht klaar zodra de zaak wordt aangebracht en wacht niet tot het einde van de termijn.
• Werkt u met een advocaat, spreek dan duidelijk af wie betaalt en wanneer; de nota van de rechtbank gaat langs het kantoor.
• Hebt u recht op het lage tarief, lever de toevoeging of de verklaring van de raad voor rechtsbijstand op tijd aan.
• Voor de gedaagde: blijft de zaak stilliggen, informeer dan bij de griffie; mogelijk loopt de betalingstermijn van de eiser nog.