Artikel 169 Rv: Verkorting of verlenging van de termijnen voor het getuigenverhoor

Artikel 169 Rv gaat over de termijnen rond het getuigenverhoor. Wil een partij dat het verhoor eerder plaatsvindt dan de wet toelaat, of juist later, dan moet zij daarom vragen. Over dat verzoek wordt pas beslist nadat de wederpartij is gehoord of op de juiste wijze is opgeroepen om zich erover uit te laten. Tegen de genomen beslissing staat geen hogere voorziening open.

Waarom de wederpartij eerst aan bod komt

Een termijn opschuiven klinkt als een organisatorische kwestie, maar dat is het niet. De data rond een verhoor bepalen hoeveel tijd iedereen heeft om getuigen te bereiken, stukken door te nemen en het tegenbewijs voor te bereiden dat artikel 168 Rv vrijlaat. Wordt een termijn verkort, dan gaat dat ten koste van de voorbereiding van de ander. Daarom mag daarover niet buiten hem om worden beslist.

De wet biedt twee wegen: de wederpartij wordt gehoord, of zij wordt behoorlijk opgeroepen om te worden gehoord. Dat tweede is belangrijk. Wie correct is opgeroepen en niet reageert, houdt de zaak niet tegen; er kan dan zonder zijn inbreng worden beslist.

Wanneer u om wijziging vraagt

• Verkorting ligt voor de hand als er haast is: een getuige die naar het buitenland vertrekt, een getuige op hoge leeftijd of met een ernstige ziekte, of een zaak waarin verder uitstel schade oplevert.
• Verlenging vraagt u als de voorbereiding meer tijd kost: een getuige die niet te traceren is, een groot aantal te horen personen, of iemand die alleen via een omweg bereikbaar is.

Onderbouw zo'n verzoek met feiten. De enkele mededeling dat het niet uitkomt, is geen reden; de omstandigheid waardoor het niet uitkomt, kan dat wel zijn.

Geen hogere voorziening

De slotzin sluit een rechtsmiddel tegen de beslissing uit. Dat past bij het karakter ervan: het is een ordemaatregel in een lopende zaak, en de procedure zou vastlopen als over elke beslissing over de planning kon worden doorgeprocedeerd. In de rechtspraak wordt op zulke uitsluitingen slechts een smalle uitzondering aanvaard, bijvoorbeeld wanneer de bepaling ten onrechte in het geheel niet is toegepast of wanneer een fundamenteel beginsel van procesrecht is geschonden.

Een voorbeeld

In een zaak over een mondelinge afspraak is de enige onafhankelijke getuige een oudere buurman die op korte termijn wordt opgenomen voor een operatie. De eiser vraagt om verkorting van de termijn zodat het verhoor eerder kan plaatsvinden. De wederpartij wordt daarover gehoord en kan aangeven welke dagen voor haar onmogelijk zijn. Wat er ook wordt beslist, doorprocederen over die beslissing zelf kan niet.

In de praktijk

Vraag op tijd. Een verzoek om verlenging dat binnenkomt als de getuigen al zijn opgeroepen, kost iedereen geld en maakt weinig kans. Bespreek een gewenste wijziging bovendien eerst met de wederpartij: staat die er niet onwelwillend tegenover, dan is de beslissing snel genomen.

En bedenk dat een verkorte termijn ook voor uzelf geldt. Wie haast maakt met het verhoor, heeft zelf eveneens minder tijd om zijn getuigen goed voor te bereiden.