Artikel 1011c Rechtsvordering (1011c Rv)

Een rechterlijke beslissing dat een cultuurgoed moet worden teruggegeven, moet daarna nog worden uitgevoerd. Dit artikel wijst aan wie de kosten daarvan draagt: de partij die de teruggave heeft gevorderd. Dat geldt ook voor de kosten van het materiële behoud van het voorwerp en voor de kosten van voorlopige maatregelen.

Wie de kosten draagt

Het artikel onderscheidt twee eisers. Is de vordering ingesteld door de staat die zijn cultuurgoed terugvraagt, dan draagt die staat de kosten. Heeft de rechthebbende op het cultuurgoed zelf de vordering ingesteld, dan komen de kosten voor rekening van die rechthebbende. De wet koppelt de kosten dus aan de eiser, en niet aan de vraag bij wie het voorwerp zich bevond.

Omdat de uitvoering pas aan de orde komt nadat de teruggave is toegewezen, betekent dit dat de eiser deze kosten draagt in het geval dat hij zijn zaak heeft gewonnen. De regeling hangt samen met artikel 1011a Rv, dat de vordering tot teruggave op grond van de Erfgoedwet regelt.

Drie soorten kosten

• Uitvoering van de beslissing. De kosten die voortvloeien uit de uitvoering van een rechterlijke beslissing tot teruggave op grond van artikel 1011a Rv.
• Materieel behoud. De kosten die zijn gemaakt om het cultuurgoed als voorwerp te behouden.
• Voorlopige maatregelen. De kosten van maatregelen als bedoeld in artikel 1010 Rv, zoals conservatoir beslag of het in bewaring stellen van het voorwerp.

De wet noemt deze drie categorieën uitdrukkelijk; welke posten er in een concreet geval onder vallen, hangt af van wat er nodig was om het voorwerp te behouden en over te dragen.

Een voorbeeld

Een museum in een verdragsstaat, dat zich rechthebbende noemt op een gestolen ceremonieel masker, vordert dat masker terug van een Nederlandse handelaar. Tijdens de procedure wordt het masker op verzoek van het museum onder een bewaarder gesteld. De rechter wijst de teruggave toe. De kosten van de bewaring en van de overdracht aan het museum komen voor rekening van het museum, omdat het museum de vordering heeft ingesteld; de handelaar draagt ze niet.

In de praktijk

Voor de bezitter of houder van het voorwerp betekent dit artikel dat de kosten van uitvoering, behoud en voorlopige maatregelen niet bij hem komen te liggen, ook als de teruggave wordt toegewezen.

Voor de eisende staat of rechthebbende betekent het dat een teruggaveprocedure moet worden begroot inclusief de fase na het vonnis. Bij kwetsbare of omvangrijke voorwerpen kunnen de kosten van behoud en overdracht aanzienlijk zijn, en de wet legt die bij de eiser.