Artikel 95 Rechtsvordering (95 Rv)

De vraag welke rechter de zaak behandelt, wordt niet één keer bij de dagvaarding beantwoord en daarna vergeten. Verandert de eiser zijn eis gaandeweg, dan wordt opnieuw gekeken of de zaak nog binnen de grenzen voor kantonzaken valt. Dit artikel maakt dat uitdrukkelijk: bij de toepassing van de artikelen 93 en 94 Rv wordt ook op een wijziging van de eis gelet.

Wat een eiswijziging is

Een eiser mag zijn eis tijdens de procedure aanpassen. Hij kan zijn vordering verhogen omdat de schade is opgelopen, hem verlagen omdat er alsnog is betaald, of iets anders vorderen dan hij eerst deed. Zo'n wijziging is aan eigen regels gebonden — de wederpartij mag er niet onredelijk door worden benadeeld — maar zij is in beginsel toegestaan.

Het gevolg voor de bevoegdheid

Loopt de vordering door de wijziging boven de grens uit die voor kantonzaken geldt, dan kan de zaak daarmee de aard van kantonzaak verliezen. Andersom kan een verlaging van de eis een zaak juist binnen die grens brengen. Bij de berekening gelden de gewone regels: bij meer vorderingen wordt opgeteld, en zit er een arbeids-, huur- of consumentenzaak bij, dan blijft het geheel bij de kantonrechter.

Een voorbeeld. Een aannemer dagvaardt voor € 20.000 aan onbetaalde termijnen bij de kantonrechter. Tijdens de procedure blijkt dat er nog een tweede rekening open staat en hij vermeerdert zijn eis tot € 40.000. Die vermeerdering telt mee: de zaak past niet meer binnen de kantongrens en zal in beginsel naar de gewone kamer van de rechtbank gaan.

Wat er dan gebeurt

Verplaatsing van de zaak betekent geen einde van de procedure. De zaak wordt verwezen naar de rechter die haar wel kan behandelen en loopt daar verder in de stand waarin zij zich bevindt; wat al is gedaan, hoeft niet over. Wel verandert het speelveld: bij de gewone kamer van de rechtbank is bijstand door een advocaat in de regel verplicht en ligt het griffierecht hoger.

Waar u op moet letten

• Eiser: bedenk vóór een eisvermeerdering wat de gevolgen zijn voor de kosten en voor de verplichte advocaat. Soms is een tweede procedure of het laten liggen van een klein deel voordeliger.
• Gedaagde: controleer bij een gewijzigde eis niet alleen de inhoud, maar ook of de zaak nog bij deze rechter hoort. Vindt u van niet, breng dat dan tijdig naar voren.

- Beiden: een wijziging die alleen is bedoeld om bij een bepaalde rechter uit te komen, biedt geen zekerheid; de rechter beoordeelt de eis zoals die er werkelijk ligt.

In de praktijk

Dit artikel is kort, maar het voorkomt een scheve situatie. Zonder deze regel zou een eiser laag kunnen beginnen om bij de laagdrempelige kantonrechter binnen te komen en zijn eis daarna flink kunnen optrekken. Doordat de wijziging meetelt, blijft de verdeling tussen kantonrechter en de gewone kamer van de rechtbank gedurende de hele procedure kloppen.