Artikel 100 Rechtsvordering (100 Rv)

Een werknemer die zijn werkgever wil aanspreken, hoeft niet altijd naar de rechter van de plaats waar het hoofdkantoor staat. Dit artikel geeft in arbeidsgerelateerde zaken een extra keuze: ook de rechter van de plaats waar het werk wordt gedaan, is bevoegd. Het woord dat de wet gebruikt is "mede bevoegd": de hoofdregel van de woonplaats van de gedaagde blijft daarnaast bestaan.

Om welke zaken het gaat

• De individuele arbeidsovereenkomst: loon, ontslag, vakantiedagen, een concurrentiebeding.
• De agentuurovereenkomst: het geschil tussen een principaal en zijn handelsagent.

- De collectieve arbeidsovereenkomst en de bepalingen daarvan die algemeen verbindend zijn verklaard.

Welke plaats telt

Bevoegd is de rechter van de plaats waar de arbeid gewoonlijk wordt verricht, of waar dat het laatst gewoonlijk gebeurde. Dat laatste is van belang wanneer het dienstverband al is geëindigd of wanneer iemand inmiddels elders werkt. Het gaat om waar het werk feitelijk zijn zwaartepunt heeft, niet om het adres dat in de arbeidsovereenkomst is opgenomen.

Een voorbeeld. Een monteur met een werkgever die in Rotterdam gevestigd is, werkt al jaren vanuit een vestiging in Zwolle. Wil hij achterstallige overuren vorderen, dan kan hij kiezen: de rechter in het gebied van de werkgever of die van de plaats waar hij zijn werk deed. Voor de meeste werknemers is de tweede optie een stuk praktischer.

Tijdelijk werken in Nederland

Voor werknemers die tijdelijk in Nederland werken geldt een aanvullende regel. Zij kunnen ook terecht bij de rechter van de plaats waar zij dat tijdelijke werk verrichten, maar alleen voor vorderingen over arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden die steunen op een aantal met name genoemde wetten. Het gaat om de wet over arbeidsvoorwaarden van gedetacheerde werknemers in de Europese Unie, de wetgeving over het minimumloon en de minimumvakantiebijslag, de wet over het algemeen verbindend verklaren van cao-bepalingen, de wet over het ter beschikking stellen van arbeidskrachten door intermediairs en de algemene wet over gelijke behandeling.

Deze uitbreiding is er niet voor niets. Iemand die vanuit het buitenland voor een klus naar Nederland komt, moet zijn recht op het minimumloon of op gelijke behandeling kunnen halen bij een rechter in de buurt van de plaats waar hij staat te werken, en niet worden verwezen naar een ver gerecht.

Wat dit betekent voor de keuze

Omdat de rechter van de werkplek naast de gewone rechter bevoegd is, heeft de eisende partij een keuze. Die keuze maakt u bij de dagvaarding en u legt de gekozen grond daarin uit. Bedenk daarbij dat arbeidszaken naar hun aard door de kantonrechter worden behandeld, ongeacht het bedrag, zodat u er zonder advocaat kunt procederen.

In de praktijk

Voor de werknemer is deze regel vooral praktisch: reistijd, verlof opnemen voor een zitting, en de mogelijkheid om zelf het woord te voeren. Voor de werkgever betekent zij dat een procedure kan worden gevoerd in het gebied waar zijn mensen werken en niet waar zijn administratie staat. Werkt iemand op wisselende plaatsen, beschrijf dan in de dagvaarding waar het zwaartepunt van het werk lag; dat voorkomt een discussie over de bevoegdheid nog voordat de zaak inhoudelijk begint.