Artikel 65 Rechtsvordering (65 Rv)

Er staat een fout in de dagvaarding, of in een ander processtuk. Betekent dat automatisch dat het stuk niets waard is? Nee. Dit artikel zet een streep: nietigverklaring kan alleen in twee gevallen. Ofwel de wet verbindt aan dat specifieke gebrek uitdrukkelijk nietigheid, ofwel de nietigheid vloeit voort uit de aard van het gebrek zelf. Buiten die twee gevallen blijft het stuk overeind, hoe slordig het ook is opgesteld.

Twee gronden en niet meer

• Uitdrukkelijk met nietigheid bedreigd — de wet zegt bij het voorschrift zelf dat het niet naleven ervan nietigheid oplevert. Dat is te controleren door de bepaling erbij te pakken.

- Nietigheid uit de aard van het gebrek — het gebrek is zo fundamenteel dat het stuk zijn functie niet kan vervullen, ook al zegt de wet er niets over. Denk aan een stuk waaruit in het geheel niet valt op te maken wie wordt aangesproken of wat er wordt gevorderd.

Waarom deze terughoudendheid

Het procesrecht is er om geschillen te beslechten, niet om partijen op formaliteiten te laten struikelen. Een stelsel waarin elke onvolkomenheid het stuk zou vernietigen, zou de zaak steeds terugzetten naar de start en vooral degene met de langste adem belonen. De wet kiest daarom voor het omgekeerde uitgangspunt: geldig, tenzij. Wat een gebrek verder wél kan opleveren, staat in artikel 66 Rv, dat nietigheid bovendien afhankelijk maakt van onredelijk nadeel en herstel mogelijk maakt.

Waarover het gaat

Het artikel spreekt van een exploot of een akte van rechtspleging. Het eerste is het stuk dat de deurwaarder uitbrengt, zoals een dagvaarding of een aanzegging. Het tweede is ruimer en ziet op stukken die in de procedure worden opgesteld. Voor beide geldt dezelfde maatstaf, zodat er geen twee regimes naast elkaar bestaan voor de vraag wanneer een processtuk zijn werking verliest.

Een voorbeeld

In een dagvaarding is de naam van de gedaagde correct vermeld, maar staat een verkeerd huisnummer. De gegevens over degene voor wie het exploot bestemd is horen tot de voorgeschreven inhoud, en voor de dagvaarding bedreigt de wet die voorschriften uitdrukkelijk met nietigheid (artikel 120 Rv). Toch loopt de zaak door: de gedaagde heeft het stuk gekregen en is verschenen, zodat hij door de onjuiste adressering niet onredelijk in zijn belangen is geschaad. De rechter verwerpt een beroep op de nietigheid dan (artikel 122 Rv). Niet het ontbreken van een sanctie houdt dit stuk overeind, maar het ontbreken van nadeel.

In de praktijk

Ziet u een fout in een stuk van de wederpartij, ga dan eerst na welke bepaling is geschonden en of daar nietigheid op staat. Is dat niet zo, dan is de vraag of het gebrek zo zwaar is dat het stuk zijn functie mist. Voer het in beide gevallen zo vroeg mogelijk aan; wachten met een formeel verweer maakt het zwakker. En bedenk dat de rechter ook naar het nadeel kijkt: een fout die u niets heeft gekost, brengt u zelden verder.