Artikel 387 Rechtsvordering (387 Rv)

Een herroepingszaak valt in twee stappen uiteen, en artikel 387 Rv markeert het scharnierpunt. Eerst beoordeelt de rechter of de grond die u aanvoert werkelijk bestaat: is er bedrog gepleegd, zijn er valse stukken gebruikt, is er bewijs achtergehouden dat de uitkomst had kunnen bepalen? Vindt hij die grond juist, dan heropent hij het geding, geheel of gedeeltelijk, en krijgen beide partijen de gelegenheid hun stellingen en verweren te wijzigen en aan te vullen.

De eerste stap: klopt de grond

In deze fase gaat het nog niet over de vraag wie gelijk heeft in het onderliggende geschil. De rechter onderzoekt alleen of de wettelijke grond voor herroeping zich voordoet. Wordt die niet aangetoond, dan eindigt de zaak daar en blijft het oude vonnis gewoon staan. Wordt hij wel aangetoond, dan is de weg naar een inhoudelijke herbeoordeling open — maar meer dan dat is er op dat moment nog niet beslist.

Geheel of gedeeltelijk

De wettekst noemt beide mogelijkheden naast elkaar en laat de keuze aan de rechter die de grond juist bevindt. Een criterium geeft de wet daarvoor niet. In zijn beslissing geeft de rechter aan welk deel van het geding wordt heropend; dat bepaalt waarover partijen in de volgende fase opnieuw mogen debatteren. In het verzoek tot herroeping kan een partij aangeven op welke onderdelen van de uitspraak de grond volgens haar betrekking heeft.

Wat partijen daarna mogen doen

De tweede zin van het artikel draagt de rechter op partijen gelegenheid te geven hun stellingen en verweren te wijzigen en aan te vullen. Die opdracht geldt voor beide partijen gelijk en betreft het deel van het geding dat is heropend. Hoe de rechter die gelegenheid biedt, bijvoorbeeld met een schriftelijke ronde of een mondelinge behandeling, regelt het artikel niet. Voor het deel dat niet is heropend, blijven de beslissingen uit het oude vonnis overeind.

Een voorbeeld. Een koper vorderde ontbinding van de koop van een schilderij omdat het volgens hem niet van de opgegeven kunstenaar was. Zijn vordering werd afgewezen, mede op grond van een echtheidscertificaat dat de verkoper overlegde. Later wordt in een strafzaak onherroepelijk vastgesteld dat dat certificaat vervalst is, zodat sprake is van een stuk waarvan de valsheid na de uitspraak bij gewijsde is vastgesteld (artikel 382, onderdeel b, Rv). De rechter vindt de grond voor herroeping juist en heropent het geding. Partijen mogen opnieuw stellingen innemen over de herkomst van het schilderij, en de koper kan nu bijvoorbeeld een deskundigenonderzoek voorstellen.

Gevolgen voor het oude vonnis

De heropening zelf herroept het bestreden vonnis nog niet. Wel schorst het heropeningsvonnis de tenuitvoerlegging in zoverre, zo bepaalt artikel 388 Rv, en tegen de beslissing over de heropening staat geen hoger beroep open. Het echte ingrijpen komt pas met artikel 389 Rv: alleen als de rechter na de heropening tot een ander oordeel komt, doet hij opnieuw uitspraak en wordt het oude vonnis in zoverre herroepen.

In de praktijk

Denk in de dagvaarding al na over de omvang van uw verzoek. Geef aan op welke onderdelen de grond invloed heeft gehad, en leg uit welk verschil het achtergehouden of vervalste materiaal voor die onderdelen maakt. Bereid tegelijk voor wat u in de tweede fase wilt aanvoeren: getuigen, deskundigenrapporten, een aangepaste berekening. Na die ronde beslist de rechter op wat er dan ligt.