Artikel 483a Rechtsvordering (483a Rv)

Een vordering onder een ontbindende voorwaarde bestaat gewoon, maar zij verdwijnt als een bepaalde gebeurtenis zich voordoet. Artikel 483a Rv kiest daarvoor de eenvoudigste oplossing bij de verdeling van een executieopbrengst: de vordering wordt voor het hele bedrag in de rangschikking opgenomen, alsof er niets bijzonders aan de hand is. Treedt de voorwaarde later toch in, dan heeft dat zijn gewone gevolgen; de rangregeling staat daaraan niet in de weg.

Twee soorten voorwaarden, twee regels

Het Burgerlijk Wetboek kent twee soorten voorwaarden. Bij een opschortende voorwaarde begint de werking van de vordering pas als de gebeurtenis zich voordoet; bij een ontbindende voorwaarde werkt de vordering meteen, maar houdt zij op als de gebeurtenis plaatsvindt. Het wetboek van burgerlijke rechtsvordering behandelt die twee bij de verdeling verschillend. Voor de opschortende voorwaarde geeft artikel 483b Rv een eigen regeling, met een waardering of een voorwaardelijke opname. Artikel 483a Rv regelt alleen de ontbindende voorwaarde. Welke soort voorwaarde aan een vordering is verbonden, bepaalt dus rechtstreeks hoe die vordering in de staat van verdeling terechtkomt.

Opname voor het volle bedrag

Zolang de gebeurtenis zich niet heeft voorgedaan, is een vordering onder ontbindende voorwaarde in volle omvang verschuldigd. De wet sluit daarbij aan: de schuldeiser wordt gerangschikt voor het hele bedrag, zonder aftrek voor de mogelijkheid dat de voorwaarde ooit wordt vervuld en zonder dat een deel van de opbrengst opzij wordt gezet. De rechter-commissaris hoeft dus geen kansen in te schatten; hij neemt de vordering op zoals zij er op het moment van de verdeling bij staat.

Als de voorwaarde later wordt vervuld

Met de woorden 'onverminderd de werking van de voorwaarde' laat de wet de gevolgen van een latere vervulling intact. Wat die gevolgen zijn, volgt uit het Burgerlijk Wetboek; artikel 483a Rv regelt dat zelf niet.

Een voorbeeld. Een aannemer heeft een vordering wegens meerwerk op een opdrachtgever tegen wie executie loopt. In hun afspraken staat dat de meerwerkvordering vervalt als een door beide partijen aangewezen deskundige binnen een jaar vaststelt dat het meerwerk ondeugdelijk is uitgevoerd. Dat oordeel is er nog niet. Bij de verdeling van de executieopbrengst wordt de vordering van de aannemer daarom voor het volle bedrag meegenomen. Komt de deskundige later toch tot dat oordeel, dan is de voorwaarde vervuld en heeft dat de gevolgen die het Burgerlijk Wetboek aan de vervulling van een ontbindende voorwaarde verbindt.

In de praktijk

Een vordering onder ontbindende voorwaarde wordt aangemeld voor het hele bedrag. Vermelding van de voorwaarde bij de aanmelding maakt voor de rechter-commissaris en de andere belanghebbenden duidelijk dat de vordering later kan vervallen. Voor de overige schuldeisers en voor degene tegen wie de executie liep, betekent dit dat een uitkering aan zo'n schuldeiser niet in alle gevallen het laatste woord is.