Artikel 90 Rv: Het proces-verbaal van de mondelinge behandeling

Van wat er op de zitting is gezegd, wordt niet altijd automatisch een schriftelijk verslag gemaakt. Dit artikel bepaalt wanneer dat wel gebeurt, wat er minimaal in dat verslag moet staan en wie het krijgt. Dat is voor u van belang, omdat het proces-verbaal later vaak het enige stuk is waaruit blijkt wat een partij of een getuige op de zitting heeft verklaard.

Wanneer er een verslag komt

De rechter maakt het verslag op als hij dat uit zichzelf bepaalt, en ook wanneer een partij erom vraagt die belang heeft bij vastlegging. Dat belang hebt u bijvoorbeeld als u nog moet afwegen of u tegen de uitspraak opkomt en waarop u dat dan wilt baseren; aan zo'n verzoek hoort de rechter dan gevolg te geven, en u hoort het afschrift ook snel te krijgen. Daarnaast wordt het verslag opgemaakt wanneer de rechter die het hoger beroep behandelt of de Hoge Raad erom verzoekt, omdat daar behoefte kan bestaan aan een schriftelijke weergave van het zittingsverloop.

Wilt u zo'n verslag, vraag er dan tijdig om en zeg erbij welk belang u erbij hebt. Wachten tot na de zitting is riskant: wat er niet is vastgelegd, is achteraf moeilijk hard te maken.

Wat erin staat

• De namen van de rechter of de rechters die de zaak behandelen, van partijen en van hun vertegenwoordigers of gemachtigden die er waren, en van de getuigen, deskundigen en tolken die zijn verschenen.

- Een zakelijke samenvatting van wat er is besproken. Het is dus geen woordelijk verslag; de kern wordt weergegeven, niet elk zinsdeel.

Verklaringen van partijen, getuigen en deskundigen

Wordt iemand op de zitting gehoord, dan mag de rechter volstaan met een korte aantekening van de inhoud van die verklaring. Bepaalt hij dat de verklaring volledig wordt opgenomen, dan gaat het anders: de verklaring wordt meteen op schrift gesteld en aan de betrokkene voorgehouden. Die mag er wijzigingen in aanbrengen, ook die worden opgeschreven en voorgelezen, en daarna ondertekent hij. Tekent hij niet, dan wordt in het verslag vermeld waarom niet.

Voor wie als getuige wordt gehoord, is dat het moment om op te letten. Een verkeerd genoteerde datum of een verhaspeld bedrag kan later het verschil maken; u mag dat ter plekke laten corrigeren voordat u tekent.

Het proces-verbaal wordt door de rechter ondertekend; is hij verhinderd, dan wordt dat erin vermeld. De griffier zorgt er vervolgens voor dat de eiser en de verschenen gedaagde zo snel mogelijk een afschrift krijgen. U hoeft daar dus niet om te vragen, maar als het uitblijft, is de griffie het adres.

Beeld- en geluidsopnamen

De rechter kan bepalen dat het verslag wordt vervangen door een beeld- of geluidsopname die door of namens hem is gemaakt. Is dat gebeurd en komt de zaak later in hoger beroep of in cassatie, dan kan de hogerberoepsrechter of de Hoge Raad alsnog om een schriftelijke weergave vragen. Over het gebruik van die opnamen kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld.

In de praktijk

Ga er niet van uit dat de zitting vanzelf wordt vastgelegd. Maak zelf aantekeningen, vraag om een proces-verbaal wanneer er iets wordt verklaard waar u later op wilt terugkomen, en controleer het afschrift zodra u het krijgt. Wijkt het op een wezenlijk punt af van uw herinnering, meld dat dan schriftelijk bij de rechtbank; het verslag is daarmee niet zomaar veranderd, maar uw bezwaar staat wel in het dossier.