Artikel 123 Rv: Alsnog een advocaat stellen na een verzuim

In de meeste zaken bij de rechtbank moet u zich laten vertegenwoordigen door een advocaat. Gebeurt dat niet, dan is de zaak niet meteen verloren: dit artikel geeft eerst een herstelkans en bepaalt daarna wat er gebeurt als die kans onbenut blijft.

Eerst een herstelkans

Heeft de eiser ten onrechte geen advocaat gesteld, dan biedt de rechter hem de gelegenheid dat alsnog te doen binnen een termijn die hij zelf vaststelt. Is de gedaagde wel verschenen maar heeft ook hij ten onrechte geen advocaat, dan krijgt hij dezelfde gelegenheid. Zo wordt een formeel verzuim niet direct fataal.

Als de eiser het laat lopen

Maakt de eiser van die gelegenheid geen gebruik, dan wordt de gedaagde van de instantie ontslagen en wordt de eiser in de kosten veroordeeld. Ontslag van instantie betekent dat de gedaagde uit deze procedure wordt losgelaten: er komt geen inhoudelijk oordeel over de vordering en de zaak is voor hem afgelopen.

Dat is geen uitspraak over wie gelijk heeft. De eiser kan de vordering in beginsel opnieuw instellen, maar hij begint dan bij nul, met een nieuwe dagvaarding, nieuw griffierecht en de kosten van de eerste ronde op zijn bord.

Als alleen de gedaagde het laat lopen

Stelt alleen de gedaagde geen advocaat, hoewel hij daar de gelegenheid voor kreeg, dan gelden de regels over verstek uit de artikelen 139 tot en met 142 Rv. De zaak gaat dan verder zonder hem, met de gevolgen die daaraan zijn verbonden: de vordering wordt in beginsel toegewezen tenzij zij de rechter onrechtmatig of ongegrond voorkomt.

Als het verzuim wordt hersteld

Stellen beide partijen alsnog een advocaat, dan gaat de procedure verder in de stand waarin zij zich bevindt. Wat al is gedaan, blijft dus staan. Had de rechter al bepaald op welke dag hij uitspraak zou doen, dan krijgen partijen alsnog een termijn om zich over de zaak uit te laten, zodat de nieuwe advocaten hun standpunt kunnen inbrengen.

Een voorbeeld. Een ondernemer brengt zelf een vordering van € 60.000 aan bij de rechtbank, in de veronderstelling dat dat mag. De rechter constateert dat een advocaat verplicht is en geeft hem een termijn. Schakelt hij er een in, dan loopt de zaak door. Laat hij de termijn verstrijken, dan wordt de gedaagde van de instantie ontslagen en betaalt de ondernemer diens kosten.

Tegen de beslissingen op grond van het eerste, tweede en vierde lid staat geen hogere voorziening open. U kunt dus niet apart opkomen tegen de geboden termijn, tegen het ontslag van instantie of tegen de wijze waarop het geding wordt voortgezet. Dat houdt de procedure in beweging en voorkomt dat over een organisatorische kwestie apart wordt doorgeprocedeerd.

In de praktijk

• Zoek vooraf uit of uw zaak een kantonzaak is; alleen daar mag u in persoon procederen.
• Reageer meteen als de rechter u een termijn geeft. Deze termijn is uw laatste kans.
• Bent u gedaagde en heeft de eiser dit verzuim gemaakt, wijs er dan op; het levert u in het uiterste geval een ontslag van instantie met een kostenveroordeling op.