Artikel 1029 Rechtsvordering (1029 Rv)

Aanvaarding van de opdracht en ontheffing van een arbiter

Een arbiter aanvaardt zijn opdracht schriftelijk. Een arbiter kan slechts van zijn opdracht worden ontheven in de gevallen, bedoeld in het tweede tot en met het vijfde lid van dit artikel, tenzij de partijen anders zijn overeengekomen.
Een arbiter die zijn opdracht heeft aanvaard, kan op eigen verzoek daarvan worden ontheven hetzij met instemming van de partijen, hetzij door een door de partijen aangewezen derde of, bij gebreke daarvan, door de voorzieningenrechter van de rechtbank.
Een arbiter die zijn opdracht heeft aanvaard, kan door de partijen gezamenlijk van zijn opdracht worden ontheven.
Een arbiter die zijn opdracht heeft aanvaard, kan, indien hij rechtens of feitelijk niet meer in staat is zijn opdracht te vervullen, op verzoek van een der partijen van zijn opdracht worden ontheven door een door de partijen aangewezen derde of, bij gebreke daarvan, door de voorzieningenrechter van de rechtbank.
Een scheidsgerecht dat zijn opdracht heeft aanvaard kan, indien het, ondanks herhaalde aanmaning, zijn opdracht, alle omstandigheden in aanmerking genomen, op onaanvaardbare trage wijze uitvoert, op verzoek van een der partijen van zijn opdracht worden ontheven door de door partijen aangewezen derde of, bij gebreke daarvan, door de voorzieningenrechter van de rechtbank.

Toelichting

Zodra iemand als arbiter is benoemd, moet duidelijk zijn of hij de klus ook werkelijk aanneemt. Artikel 1029 Rv schrijft daarvoor de eenvoudigste vorm voor: de arbiter aanvaardt zijn opdracht schriftelijk. Vanaf dat moment ligt er een verbintenis, en die kan niet zomaar weer worden opgezegd. De wet noemt uitputtend in welke gevallen ontheffing mogelijk is, tenzij partijen daarover iets anders hebben afgesproken.

Waarom aanvaarding schriftelijk moet

Met de schriftelijke aanvaarding staat vast wie de zaak in behandeling heeft en vanaf wanneer. Dat is van belang voor de termijnen die in de arbitrage lopen, voor de vraag wie er aansprakelijk is voor het verloop, en voor partijen die willen weten dat hun geschil daadwerkelijk bij iemand ligt. Een mondelinge toezegging aan de telefoon is te vluchtig.

De vier manieren om eraf te komen

Op eigen verzoek. Wil een arbiter er zelf mee ophouden, dan staan twee wegen naast elkaar open. Hij kan worden ontheven als beide partijen daarmee instemmen, maar die instemming is geen voorwaarde: ontheffing kan ook worden uitgesproken door de derde die partijen daarvoor hebben aangewezen en, als zo'n derde ontbreekt, door de voorzieningenrechter van de rechtbank.
Door partijen samen. Zijn beide partijen het erover eens dat deze arbiter beter kan vertrekken, dan kunnen zij hem gezamenlijk van zijn opdracht ontheffen. Er is dan niemand meer die er bezwaar tegen maakt.
Als hij niet meer kan. Is een arbiter rechtens of feitelijk niet meer in staat de opdracht te vervullen, bijvoorbeeld door langdurige ziekte, dan kan één partij om ontheffing vragen. Ook hier beslist de aangewezen derde of anders de voorzieningenrechter.

- Bij onaanvaardbaar traag werken. Voert het scheidsgerecht zijn opdracht ondanks herhaalde aanmaning veel te langzaam uit, dan kan één partij vragen het hele scheidsgerecht te ontheffen. De beoordelaar weegt daarbij alle omstandigheden, dus ook de omvang van de zaak en wat partijen zelf hebben veroorzaakt.

Traagheid: de zwaarste grond

Die laatste grond verdient aandacht, want zij raakt precies waarvoor mensen arbitrage kiezen: snelheid. De lat ligt wel hoog. Er moet meer aan de hand zijn dan een tegenvallende doorlooptijd, en er moet zijn aangemaand, meer dan eens. Wie deze weg overweegt, doet er goed aan schriftelijk te rappelleren en die rappels te bewaren.

Een voorbeeld. In een bouwarbitrage ligt de zaak na de zitting anderhalf jaar stil. Beide partijen hebben herhaaldelijk om een uitspraak gevraagd, zonder resultaat. Een van hen kan de voorzieningenrechter vragen het scheidsgerecht van zijn opdracht te ontheffen, waarna vervanging volgt volgens artikel 1030 Rv.

In de praktijk

Voor arbiters: aanvaard pas als u de zaak echt aankunt qua tijd en deskundigheid. Terugtreden kan daarna niet eenzijdig, en een halfslachtige start levert een moeizame procedure op.

Voor partijen: leg in de arbitrageovereenkomst of het reglement vast wie ontheffingsverzoeken behandelt. Wijst u een derde aan, bijvoorbeeld het instituut dat de arbitrage begeleidt, dan hoeft u daarvoor niet naar de rechtbank. Loopt uw zaak vast, gebruik dan eerst de aanmaning; die is niet alleen een formaliteit, maar vaak ook het duwtje dat een uitspraak alsnog losmaakt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie ontheft een arbiter van zijn opdracht?

Hoge Raad · 2025-05-09 · ECLI:NL:HR:2025:725

Een arbiter had de voorzieningenrechter gevraagd hem van zijn opdracht te ontheffen; nog diezelfde dag wees het scheidsgerecht het arbitrale eindvonnis, en het hof vond die gang van zaken in strijd met de openbare orde. De Hoge Raad legt dit artikel uit: over een verzoek van een arbiter om ontheffing beslissen de partijen zelf, of een derde die zij daarvoor hebben aangewezen, en pas als de partijen niet instemmen en geen derde hebben aangewezen kan de arbiter het verzoek aan de voorzieningenrechter voorleggen. Omdat partijen hier via het toepasselijke arbitragereglement de administrateur van het arbitrage-instituut als die derde hadden aangewezen, bood dit artikel geen grondslag voor een beslissing van de voorzieningenrechter. Het oordeel van het hof kon daarom niet in stand blijven.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst