Artikel 49 Rechtsvordering (49 Rv)

Wilt u een gemeente, een provincie, een waterschap of een ander openbaar lichaam in rechte betrekken, dan zegt dit artikel waar de deurwaarder moet zijn. Betekend wordt op de plaats waar het bestuur zitting of kantoor houdt, of bij de persoon of de woonplaats van het hoofd van dat bestuur. De Staat valt hier uitdrukkelijk buiten; daarvoor geldt de bijzondere regel van artikel 48 Rv.

Om welke organisaties het gaat

Het artikel verwijst naar de rechtspersonen die het Burgerlijk Wetboek als publiekrechtelijk aanmerkt. Dat zijn onder meer gemeenten, provincies en waterschappen, en daarnaast lichamen die bij of krachtens de wet rechtspersoonlijkheid hebben gekregen. Zij zijn zelfstandig drager van rechten en plichten, kunnen dus contracten sluiten en aansprakelijk zijn, en kunnen om die reden ook zelf worden gedagvaard.

Waar de deurwaarder betekent

• Bij het bestuur — de plaats waar het bestuur zitting of kantoor houdt. Voor een gemeente is dat het gemeentehuis, voor een provincie het provinciehuis.

- Bij het hoofd van het bestuur — in persoon of aan diens woonplaats. Dat is een tweede, gelijkwaardige mogelijkheid en geen noodgreep.

Wanneer het exploot in persoon is gedaan

De tweede zin regelt iets wat later in de procedure van belang kan worden. Laat de deurwaarder het afschrift aan een bestuurder, of aan een persoon die daartoe is aangewezen, dan is het exploot gedaan aan de rechtspersoon in persoon. Grote organisaties wijzen daarvoor doorgaans een medewerker aan bij de post- of juridische afdeling. Of een stuk in persoon is betekend, doet er in dit wetboek op meer plaatsen toe, bijvoorbeeld voor het moment waarop een termijn om op te komen tegen een uitspraak begint te lopen.

Een voorbeeld

Een ondernemer meent schade te hebben geleden doordat een gemeente een vergunning te laat verleende. Zijn advocaat laat de dagvaarding niet bezorgen bij de afdeling die de vergunning behandelde, maar laat betekenen op het adres waar het college kantoor houdt. Op het exploot wordt vermeld aan wie het afschrift is gelaten en in welke hoedanigheid. Daarmee staat vast dat de gemeente als rechtspersoon is aangesproken en niet alleen een ambtenaar is geïnformeerd.

In de praktijk

Ga eerst na met welk lichaam u werkelijk te maken hebt, want dat bepaalt de regel en daarmee het adres. Voor de Staat geldt artikel 48 Rv, voor de openbare lichamen van artikel 2:1 BW geldt dit artikel, en voor alle andere rechtspersonen artikel 50 Rv. Een brief aan de afdeling waarmee u tot dan toe correspondeerde is geen betekening, hoe logisch dat adres ook voelt.

Controleer daarnaast het exploot zelf op de gegevens die artikel 45 Rv voorschrijft, in het bijzonder aan wie het afschrift is gelaten en met welke hoedanigheid. Juist bij een grote organisatie is dat het punt waarop later discussie kan ontstaan, en dat is te voorkomen door het meteen goed te laten vastleggen. Twijfelt u over de juiste naam of het adres van het bestuur, raadpleeg dan de officiële bekendmakingen of de website van het lichaam zelf voordat u de deurwaarder opdracht geeft.