Artikel 615 Rechtsvordering (615 Rv)

In de schadestaatprocedure hoeft de schuldeiser zich niet te beperken tot wat hij in de hoofdzaak al had genoemd. Artikel 615 Rv staat hem uitdrukkelijk toe nieuwe schadeposten op te nemen, ook als er in de hoofdzaak al posten waren gesteld. De wederpartij kan zich tegen nieuwe posten verzetten, maar alleen op één grond en met een duidelijke uitzondering.

Hoe de schadestaatprocedure past

Heeft de rechter in de hoofdzaak een veroordeling tot schadevergoeding uitgesproken die moet worden opgemaakt bij staat, dan is de aansprakelijkheid vastgesteld maar het bedrag nog niet. De schuldeiser zet in een afzonderlijke procedure op een rij welke schade hij heeft geleden en hoe hoog die is: de schadestaat. Artikel 615 Rv gaat over de vraag hoe vrij hij daarbij is.

Waarom nieuwe posten mogen

De hele reden voor een verwijzing naar de schadestaat is dat de omvang van de schade in de hoofdzaak nog niet vaststond. Vaak loopt de schade daarna nog door of komt pas later aan het licht wat er precies is misgegaan. Zou de schuldeiser vastzitten aan zijn eerste opsomming, dan zou hij worden afgerekend op onvolledige kennis van het moment waarop hij nog niets kon overzien.

De grondslag van de aansprakelijkheid ligt wel vast: daarover is in de hoofdzaak beslist. Nieuwe posten moeten dus voortvloeien uit dezelfde gebeurtenis of tekortkoming waarvoor de aansprakelijkheid is vastgesteld. Schade die op een geheel ander verwijt berust, valt buiten de veroordeling en kan niet via de schadestaat worden gevorderd.

Het verzet van de wederpartij

Vindt de wederpartij dat zij door de nieuwe posten onredelijk wordt bemoeilijkt in haar verdediging, dan kan zij zich daartegen verzetten. De wet verklaart daarvoor de regeling over de verandering van eis in artikel 130 Rv, eerste en tweede lid, van overeenkomstige toepassing. De maatstaf is dus niet of de nieuwe post haar onwelgevallig is, maar of zij zich daartegen nog behoorlijk kan verweren.

Het gaat daarbij om reële problemen: bewijs dat door tijdsverloop niet meer te leveren is, of een post die zo laat komt dat er geen gelegenheid meer is om onderzoek te doen. De rechter weegt dat en kan de post buiten beschouwing laten.

De harde uitzondering

De laatste zin van het artikel begrenst dat verzet scherp: het wordt in elk geval afgewezen voor zover de schuldeiser ten tijde van de hoofdzaak nog niet met de schade bekend was. Wist hij toen niet dat deze schade bestond, dan kan hem niet worden tegengeworpen dat hij haar niet eerder noemde. Het verzet kan dus alleen slagen bij posten die de schuldeiser destijds al kende en toch pas nu opvoert.

Wanneer de schuldeiser met een post bekend werd, is daardoor vaak de feitelijke vraag waar een discussie over verzet om draait. Schade die pas blijkt na een deskundigenonderzoek of doordat gevolgschade zich later openbaart, valt onder deze uitzondering.

Een voorbeeld

Een ondernemer krijgt een veroordeling tot schadevergoeding op te maken bij staat wegens een gebrekkige machine. In de hoofdzaak noemde hij alleen de reparatiekosten. Later blijkt dat hij ook een grote order is misgelopen. Die post mag hij in de schadestaat opvoeren. Verzet van de wederpartij loopt stuk als hij die orderderving in de hoofdzaak nog niet kende.

In de praktijk

Voor de schuldeiser: leg vast wanneer u van welke schade wist. Dat is niet alleen prettig voor het dossier, het is precies wat over het lot van een verzet beslist.

Voor de wederpartij: bezwaar maken heeft alleen zin als kan worden onderbouwd dat de verdediging werkelijk in de knel komt én dat de schuldeiser de post al eerder kende. Voor het overige gaat de discussie over de inhoud van de post zelf: is die schade er, en hangt zij samen met waarvoor aansprakelijkheid is vastgesteld.