Artikel 592 Rechtsvordering (592 Rv)

Artikel 592 Rv gaat over de vraag waar de deurwaarder de schuldenaar mag ophalen en wanneer hij dat juist niet mag. Het eerste lid geeft hem toegang tot elke plaats, voor zover dat redelijkerwijs nodig is om zijn taak uit te voeren. Het tweede lid beschermt de schuldenaar die een vrijgeleide heeft gekregen: zolang die loopt, blijft hij buiten schot.

Toegang, maar niet onbeperkt

De bevoegdheid is ruim geformuleerd omdat een aanhouding weinig zin heeft als de schuldenaar zich achter een voordeur of een bedrijfspoort kan verschansen. Tegelijk zit de begrenzing in de wet zelf: het moet redelijkerwijs nodig zijn voor de vervulling van de taak. De deurwaarder mag dus binnengaan waar hij de schuldenaar met goede reden verwacht, en niet verder gaan dan dat.

Voor het binnentreden zelf verklaart de wet artikel 444 Rv, tweede lid, van overeenkomstige toepassing. Dat is de regeling die bij beslag geldt wanneer de toegang wordt geweigerd of er niemand opendoet. De deurwaarder mag zich in dat geval niet op eigen gezag toegang verschaffen, maar moet zich laten vergezellen door de functionaris die de wet daarvoor aanwijst. Zo blijft het binnengaan van een woning een stap met een extra waarborg eromheen.

De vrijgeleide

Het tweede lid regelt een oude maar praktische figuur. Een rechter kan een schuldenaar een vrijgeleide geven om hem veilig voor zich te laten verschijnen. Zolang die vrijgeleide duurt, mag de schuldenaar niet worden gegijzeld. De tijd waarvoor de bescherming geldt, wordt bepaald door dezelfde rechter die haar heeft gegeven.

De achtergrond is simpel: een procedure kan niet functioneren als iemand die naar de zitting komt bij de deur wordt opgepakt. Zonder deze bescherming zou een schuldenaar tegen wie lijfsdwang loopt nooit meer in persoon kunnen verschijnen, terwijl zijn verhaal juist nodig kan zijn om te beoordelen of hij kan nakomen.

Wat dit betekent bij de aanhouding zelf

De deurwaarder die tot ingijzelingstelling overgaat, moet dus twee dingen nagaan: of hij op deze plaats mag zijn en of er geen vrijgeleide in de weg staat. Loopt er een vrijgeleide, dan is de aanhouding niet toegestaan, hoe geldig de uitspraak verder ook is.

Een voorbeeld

Een schuldenaar tegen wie lijfsdwang is toegestaan, wordt opgeroepen om bij de rechter te verschijnen en krijgt daarvoor een vrijgeleide voor die dag. Staat de deurwaarder hem die ochtend bij zijn woning op te wachten, dan mag hij hem niet meenemen. Is de vrijgeleide verstreken zonder dat de schuldenaar alsnog nakomt, dan herleeft de bevoegdheid.

In de praktijk

Voor de schuldeiser betekent dit dat de aanhouding staat of valt met een zorgvuldige uitvoering: een deurwaarder die de grenzen van zijn toegangsbevoegdheid overschrijdt, zet de hele tenuitvoerlegging op het spel.

Voor de schuldenaar is het goed te weten dat hij niet rechteloos is op het moment dat er iemand voor de deur staat. Hij mag vragen op grond waarvan wordt opgetreden, en wie meent dat de deurwaarder buiten zijn bevoegdheid gaat of dat er een vrijgeleide loopt, kan dat aan de rechter voorleggen; voor spoedgevallen staat het kort geding open.