Artikel 474i Rechtsvordering (474i Rv)

Soms gaat het niet om geld maar om de aandelen zelf. Wie een vonnis heeft waarin de ander wordt veroordeeld een aandeel aan hem te leveren, wil dat aandeel hebben, en niet de opbrengst van een veiling. Artikel 474i Rv maakt dat mogelijk zonder de medewerking van de veroordeelde. Voor de levering gelden dezelfde regels als bij een executoriale verkoop van aandelen, met dit verschil dat aan de vennootschap de te executeren titel wordt betekend in plaats van het proces-verbaal van verkoop en de beschikking van de rechtbank.

Wat reële executie is

Bij gewone executie wordt vermogen te gelde gemaakt om een geldvordering te voldoen. Bij reële executie wordt precies datgene bewerkstelligd waartoe de veroordeling strekt: de prestatie zelf. De titel neemt dan de plaats in van de medewerking die de veroordeelde weigert. Voor aandelen is dat bijzonder waardevol, omdat een pakket in een specifieke vennootschap voor de rechthebbende meestal niet te vervangen is door geld.

Hoe het verloopt

• Er is een executoriale titel tot levering. Bijvoorbeeld een vonnis waarin de veroordeling staat om de aandelen te leveren aan de koper of aan een medeaandeelhouder.
• De titel wordt aan de vennootschap betekend. Die betekening vervangt de stukken die bij een executoriale verkoop nodig zijn.
• De verdere regels van de levering gelden gewoon. De eisen aan het stuk, de registratie en het moment vanaf wanneer de rechten aan het aandeel kunnen worden uitgeoefend, blijven overeind.

- Ook de regeling over ontbrekende stukken geldt. Krijgt de verkrijger de aandeelbewijzen niet in handen, dan kan hij bij de vennootschap duplicaten vragen, onder dezelfde voorwaarden als bij een executoriale verkoop.

Geen verlof van de rechtbank nodig

Anders dan bij verhaal op aandelen is er hier geen aparte beschikking van de rechtbank die bepaalt dat en hoe er mag worden verkocht. Dat is ook niet nodig: er wordt niets verkocht en er hoeft geen opbrengst te worden verdeeld. De rechter heeft de levering immers al bevolen, en dat oordeel is de grondslag voor wat de deurwaarder doet.

Een voorbeeld

Twee aandeelhouders zijn een aanbiedingsregeling overeengekomen. De een moet zijn pakket bij vertrek aanbieden aan de ander, maar weigert mee te werken aan de levering. De ander vordert nakoming en krijgt een vonnis waarin de veroordeling tot levering wordt uitgesproken. Met dat vonnis kan hij de levering afdwingen: de titel wordt aan de vennootschap betekend en de aandelen komen op zijn naam, ook al blijft de ander dwarsliggen.

In de praktijk

Voor wie een aandelentransactie afdwingt is dit artikel het sluitstuk: zonder deze regeling zou een veroordeling tot levering een papieren overwinning zijn. Let er wel op dat de titel duidelijk omschrijft om welke aandelen het gaat, want de vennootschap moet daaruit kunnen opmaken wat zij in haar register moet aantekenen. Voor de vennootschap geldt dat zij na de betekening niet mag blijven weigeren de nieuwe rechthebbende te erkennen; de betekende titel is daarvoor de grondslag.