Artikel 1024 Rechtsvordering (1024 Rv)

Er zijn twee manieren om aan arbitrage te komen. De ene is een beding in het contract, gemaakt toen er nog geen ruzie was. De andere is het compromis: partijen hebben al een conflict en spreken alsnog af dat arbiters het beslechten. Artikel 1024 Rv stelt aan dat compromis één inhoudelijke eis en verbindt er meteen een processueel gevolg aan.

De aanduiding van het geschil

Het compromis moet aangeven wat partijen aan arbitrage willen onderwerpen. Dat is geen formaliteit. Die omschrijving bepaalt de opdracht van het scheidsgerecht: waar arbiters wel over mogen oordelen en waarover niet. Blijven zij binnen die lijnen, dan is hun uitspraak solide; gaan zij eroverheen, dan ontstaat een kwetsbaar vonnis.

Hoe gedetailleerd de omschrijving moet zijn, laat de wet open. Zij hoeft niet elke vraag op te sommen, maar moet het geschil wel herkenbaar afbakenen. "Alle geschillen over de bouw van het bedrijfspand aan de Kanaalweg" kan volstaan; "onze meningsverschillen" is te vaag.

Meteen aanhangig

Het tweede lid regelt het startmoment: door het sluiten van het compromis is de zaak aanhangig. Er hoeft dus geen aparte oproeping of mededeling meer te volgen. Dat verschilt van de situatie bij een arbitraal beding, waar volgens artikel 1025 Rv juist een schriftelijke mededeling aan de wederpartij het startschot vormt.

Waarom dat verschil? Bij een compromis is het geschil er al en zijn beide partijen erbij betrokken; de wederpartij hoeft niet meer te worden gewaarschuwd dat er arbitrage komt, want zij heeft er zojuist voor getekend.

Waarom dat moment telt

Het tijdstip van aanhangigheid is meer dan een formaliteit. Vanaf dat moment lopen termijnen die verderop in de regeling terugkomen: de termijn van drie maanden waarbinnen de arbiters volgens artikel 1027 Rv benoemd moeten zijn, en de termijn van artikel 1028 Rv voor een verzoek over een bevoorrechte positie bij de benoeming. Wie de startdatum niet scherp heeft, loopt kans die termijnen te missen.

Partijen mogen wel iets anders afspreken. Zij kunnen in het compromis vastleggen dat de zaak pas op een later moment aanhangig wordt, bijvoorbeeld na een schriftelijke aanzegging of na afloop van een periode waarin zij nog een schikking proberen.

Een voorbeeld. Twee compagnons komen er niet uit over de afwikkeling van hun samenwerking en tekenen een compromis waarin staat dat de waardering van de aandelen en de verdeling van de klantenkring aan arbiters worden voorgelegd. Op de dag van ondertekening is de zaak aanhangig en begint de klok voor de benoeming te lopen.

In de praktijk

Besteed de meeste zorg aan de omschrijving van het geschil en zet er meteen bij hoeveel arbiters er komen, hoe zij worden benoemd en welk reglement geldt. Dat scheelt later een gang naar de voorzieningenrechter om die punten alsnog te laten regelen.

Noteer de datum van ondertekening en reken van daaruit terug wanneer de arbiters er moeten zijn. Wil een van u meer tijd, leg dan schriftelijk vast dat de zaak later aanhangig wordt of dat de benoemingstermijn wordt verlengd; de wet laat die ruimte uitdrukkelijk.