Artikel 7 Rechtsvordering (7 Rv)

Rechtsmacht bij meerdere gedaagden en bij samenhangende vorderingen

Indien in zaken die bij dagvaarding moeten worden ingeleid de Nederlandse rechter ten aanzien van een van de gedaagden rechtsmacht heeft, komt hem deze ook toe ten aanzien van in hetzelfde geding betrokken andere gedaagden, mits tussen de vorderingen tegen de onderscheiden gedaagden een zodanige samenhang bestaat, dat redenen van doelmatigheid een gezamenlijke behandeling rechtvaardigen.
Indien in zaken die bij dagvaarding moeten worden ingeleid de Nederlandse rechter rechtsmacht heeft, komt hem deze ook toe ten aanzien van een vordering in reconventie en ten aanzien van een vordering tot vrijwaring, voeging of tussenkomst, tenzij tussen deze vorderingen en de oorspronkelijke vordering onvoldoende samenhang bestaat.

Toelichting

Een geschil houdt zich zelden aan landsgrenzen en zelden aan twee partijen. Een bouwproject kent een aannemer, een onderaannemer en een leverancier; een schadegeval kent een veroorzaker en zijn verzekeraar. Artikel 7 Rv zorgt ervoor dat zo'n samenhangend geheel niet over meerdere landen hoeft te worden uitgesmeerd. Heeft de Nederlandse rechter over één onderdeel rechtsmacht, dan kan hij die onder voorwaarden ook uitoefenen over de daarmee verbonden onderdelen.

Meerdere gedaagden

Het eerste lid gaat over de situatie waarin verschillende partijen tegelijk worden gedagvaard. Staat vast dat de Nederlandse rechter over één van hen mag oordelen, dan strekt die rechtsmacht zich uit tot de andere gedaagden in hetzelfde geding. Er is wel een voorwaarde: tussen de vorderingen moet zo'n samenhang bestaan dat het doelmatig is ze samen te behandelen. Gaat het om dezelfde feiten, hetzelfde project, dezelfde schade, dan is daaraan doorgaans voldaan.

Die eis is niet vrijblijvend. Zij houdt tegen dat iemand een willekeurige Nederlandse partij aan de dagvaarding toevoegt met als enig doel een buitenlandse wederpartij hierheen te trekken. De rechter kijkt of de vorderingen werkelijk bij elkaar horen en of gescheiden behandeling het risico op onverenigbare uitspraken meebrengt.

Tegenvordering en derden in het geding

Het tweede lid werkt de andere kant op. Heeft de Nederlandse rechter rechtsmacht over de oorspronkelijke vordering, dan heeft hij die ook over wat daarbij in dezelfde procedure wordt aangebracht.

De eis in reconventie. De gedaagde kan in dezelfde zaak een tegenvordering instellen tegen de eiser.
Vrijwaring. Een gedaagde die meent dat een ander de schade uiteindelijk moet dragen, kan die ander in vrijwaring oproepen.
Voeging en tussenkomst. Een derde met een eigen belang kan zich aan de zijde van een partij voegen of zelfstandig in het geding komen.

Hier is de drempel iets anders geformuleerd: de rechtsmacht strekt zich uit tenzij er onvoldoende samenhang bestaat. Het uitgangspunt is dus dat het samen wordt behandeld, en het is aan degene die daar bezwaar tegen maakt om aannemelijk te maken dat de vorderingen te ver uit elkaar liggen.

Een voorbeeld

Een opdrachtgever spreekt zijn in Nederland gevestigde hoofdaannemer aan wegens lekkage en dagvaardt tegelijk de Belgische leverancier van het dakmateriaal. Omdat het om hetzelfde gebrek en dezelfde schade gaat, is de samenhang duidelijk en kunnen beide zaken hier worden behandeld. Verweert de hoofdaannemer zich met de stelling dat de leverancier het uiteindelijk moet betalen, dan kan hij die in vrijwaring oproepen zonder daarvoor naar een andere rechter te hoeven.

In de praktijk

Voor de eiser loont het de samenhang in de dagvaarding expliciet uit te schrijven: dezelfde gebeurtenis, dezelfde schade, hetzelfde bewijs, en het risico van tegenstrijdige uitspraken bij aparte procedures. Voor een medegedaagde die vindt dat hij er ten onrechte is bijgetrokken, is dat juist het punt waarop het verweer zich moet richten, en dat verweer hoort meteen bij het eerste optreden in de zaak. Ook hier geldt bovendien dat verdragen en Europese verordeningen op grond van artikel 1 Rv voorgaan.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Hoe onderzoekt de rechter zijn eigen rechtsmacht?

Hoge Raad · 2019-03-29 · ECLI:NL:HR:2019:443

Eisers wilden gedaagden uit Moldavie meetrekken in een Nederlandse procedure tegen Nederlandse gedaagden, op grond van de samenhang tussen de vorderingen (artikel 7 lid 1 Rv). De Hoge Raad formuleert de maatstaf voor dat onderzoek: omdat de wetgever bij het opstellen van de artikelen 1 tot en met 14 Rv heeft aangesloten bij de voorlopers van de verordening Brussel I-bis, moeten die nationale regels in beginsel worden uitgelegd in lijn met de rechtspraak van het Hof van Justitie van de EU, tenzij de wetgever bewust heeft willen afwijken. De rechter mag zich daarbij niet beperken tot de stellingen van de eisende partij, maar moet alle beschikbare gegevens over de werkelijke rechtsverhouding meewegen; bewijslevering hoeft hij in dit stadium niet toe te staan.
Is voorzienbaarheid een zelfstandige eis?

Hoge Raad · 2026-07-17 · ECLI:NL:HR:2026:1196

In een collectieve actie over rentemanipulatie werden buitenlandse banken meegedagvaard bij de Nederlandse rechter van de woonplaats van een van hen. De Hoge Raad stelt vast dat de bevoegdheid ten aanzien van een in Japan gevestigde gedaagde berust op artikel 7 lid 1 Rv, dat inhoudelijk overeenstemt met de samenhangregel van de verordening Brussel I-bis, en bepaalt uitdrukkelijk dat zijn overwegingen op overeenkomstige wijze voor artikel 7 lid 1 Rv gelden. Inhoudelijk oordeelt hij dat het niet als zelfstandige voorwaarde geldt dat het voor de meegedaagde voorzienbaar was dat hij bij de rechter van de hoofdgedaagde kon worden betrokken; voorzienbaarheid speelt alleen mee bij de vraag of er een voldoende nauwe band tussen de vorderingen bestaat.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst