Artikel 37 Rv: De eisen waaraan een wrakingsverzoek moet voldoen

Wraking is aan strikte vormen gebonden. Wie een rechter wil wraken, moet dat doen zodra de feiten of omstandigheden waarop het verzoek berust hem bekend zijn geworden. Uitstellen kan niet: de wet wil voorkomen dat een partij een grond achter de hand houdt om die pas te gebruiken wanneer de zaak een ongunstige wending neemt. Dat maakt het snel handelen tot de eerste eis van deze bepaling.

Vorm en motivering

Het verzoek is schriftelijk en gemotiveerd. U moet dus opschrijven welke feiten en omstandigheden u aanvoert en waarom die de onpartijdigheid raken. Is de zitting al begonnen, dan mag het ook mondeling; dat is de enige uitzondering op de schriftelijkheid en zij bestaat omdat een grond vaak juist tijdens de behandeling naar voren komt.

• Onmiddellijk. Zodra u de grond kent, moet u handelen.
• Gemotiveerd. Een enkele mededeling dat u geen vertrouwen hebt, is te weinig.

- Schriftelijk, of mondeling na aanvang van de zitting.

Alles in één keer

Alle feiten of omstandigheden moeten tegelijk worden voorgedragen. Het is dus niet toegestaan gronden te bewaren voor een tweede ronde. Daarop sluit het vierde lid aan: een volgend verzoek tot wraking van dezelfde rechter wordt niet in behandeling genomen, tenzij het berust op feiten of omstandigheden die pas na het eerdere verzoek aan u bekend zijn geworden. Wie dus later met iets nieuws komt, moet kunnen uitleggen waarom hij dat eerder niet wist.

De behandeling ligt stil

Meteen na een wrakingsverzoek wordt de behandeling geschorst. De rechter om wie het gaat onthoudt zich van verdere behandeling van de zaak, en dat geldt uitdrukkelijk ook voor het nemen van beslissingen. Er is één opening: als iets geen uitstel duldt, mag hij toch handelen. Denk aan een maatregel die per direct nodig is om een onherstelbare situatie te voorkomen. Buiten die uitzondering staat de zaak stil tot de wrakingskamer heeft beslist volgens de regeling van artikel 39 Rv.

Een voorbeeld

Halverwege een zitting noemt de rechter terloops dat hij de bestuurder van de wederpartij kent uit een gezamenlijk bestuurslidmaatschap. Wie daarop wil wraken, doet dat op dat moment en mondeling, met een korte toelichting waarom die band bij hem twijfel wekt. Wie eerst de zitting afmaakt, de uitspraak afwacht en pas daarna wraakt, is te laat.

In de praktijk

Zeg bij een mondeling verzoek duidelijk dat u de rechter wraakt en noem uw gronden puntsgewijs; laat het opnemen in het proces-verbaal. Bij een schriftelijk verzoek richt u zich tot het gerecht waar de zaak loopt en beschrijft u per grond het feit, het moment waarop u ervan hoorde en waarom het de onpartijdigheid raakt.

Houd er rekening mee dat de schorsing de zaak vertraagt en dat een lopende termijn daarmee niet vanzelf verdwijnt. Zorg dus dat u bijhoudt welke termijnen in uw zaak spelen en overleg zo nodig met de griffie hoe daarmee wordt omgegaan zolang het verzoek in behandeling is.