Artikel 356 Rechtsvordering (356 Rv)

Loopt een hoger beroep tegen een tussenvonnis goed af voor de appellant, dan rijst de vraag wie verder gaat met de zaak. Artikel 356 Rv geeft het gerechtshof de ruimte om dat zelf te doen: wordt het tussenvonnis vernietigd, dan kan het hof de zaak aan zich houden en in hoger beroep op de hoofdzaak beslissen. Het is een bevoegdheid, geen verplichting; het hof kan de zaak ook terugsturen.

Waarom het hof kan doorpakken

Als een tussenvonnis sneuvelt, klopt er iets niet aan de route die de eerste rechter had uitgezet — een verkeerde bewijsopdracht, een verweer dat ten onrechte werd verworpen, een uitgangspunt dat niet houdbaar is. De zaak terugsturen betekent dan opnieuw beginnen bij de rechtbank, met een nieuw traject en later mogelijk opnieuw hoger beroep. Als het hof het geschil zelf kan afdoen, scheelt dat een ronde en veel tijd.

Wat u ervan merkt

Houdt het hof de zaak aan zich, dan gaat de behandeling daar verder. Het hof kan partijen de gelegenheid geven zich uit te laten over wat er na de vernietiging nog moet gebeuren, bewijs opdragen, getuigen horen of een deskundige benoemen. U procedeert dus verder bij het gerechtshof, met een advocaat, en het geschil wordt daar in volle omvang beoordeeld.

De keerzijde

Doet het hof de hoofdzaak zelf af, dan verliest u feitelijk een instantie: het geschil wordt maar door één rechter volledig beoordeeld en daarna resteert alleen cassatie, waarin de feiten niet opnieuw worden vastgesteld. Dat kan gunstig zijn als u snel duidelijkheid wilt, maar het betekent ook dat de uitkomst zwaarder weegt. Heeft u daar bezwaar tegen, breng dat dan tijdig naar voren met argumenten waarom nader feitenonderzoek in de eerste aanleg thuishoort.

Een voorbeeld. De rechtbank verwerpt een principieel verweer en draagt bewijs op. In hoger beroep vindt het hof dat het verweer wél opgaat en vernietigt het tussenvonnis. Omdat verder alleen nog een rekensom over de omvang van de schade nodig is, houdt het hof de zaak aan zich en wijst het eindarrest zelf.

Verhouding tot de bekrachtiging

Artikel 355 Rv en artikel 356 Rv vormen samen het beeld. Blijft het tussenvonnis in stand, dan is terugverwijzing het uitgangspunt en is afdoening door het hof de uitzondering. Wordt het vernietigd, dan is de bevoegdheid om de zaak aan zich te houden juist met zoveel woorden gegeven. De uitkomst van uw beroep bepaalt dus ook waar u verder procedeert.

In de praktijk

Bereid uw memorie zo voor dat het hof de zaak in één keer kan afdoen als het u volgt: geef aan wat er volgens u moet worden beslist, onderbouw uw feiten volledig en doe een concreet bewijsaanbod. Wie alleen klaagt over het tussenvonnis en verder niets aanlevert, dwingt het hof tot terugverwijzing en verliest daarmee de tijdwinst die het beroep had kunnen opleveren.