Artikel 595 Rechtsvordering (595 Rv)

Een deurwaarder heeft bevoegdheden, maar hij is geen politieagent. Wordt hij bij de aanhouding van een schuldenaar tegengewerkt, dan kan hij op grond van artikel 595 Rv de sterke arm verzoeken hem bij te staan. Met de sterke arm wordt de politie bedoeld: de overheidsmacht die feitelijk kan optreden waar de deurwaarder dat zelf niet kan.

Wanneer bijstand aan de orde is

De wet noemt geen voorwaarden en laat de afweging bij de deurwaarder. In de praktijk speelt het in twee situaties. Vooraf: hij weet uit eerdere pogingen of uit wat hem is verteld dat er verzet te verwachten valt en regelt dat er iemand meegaat. Ter plaatse: hij stuit op een gesloten deur, op weigering mee te gaan of op agressie en roept dan hulp in.

De bijstand hangt samen met de bevoegdheden die de deurwaarder al heeft. Artikel 592 Rv geeft hem toegang tot plaatsen voor zover dat redelijkerwijs nodig is en verklaart voor het binnentreden de regeling bij beslag van overeenkomstige toepassing; artikel 593 Rv maakt aanhouding op elk moment mogelijk; artikel 594 Rv laat hem getuigen meenemen. De sterke arm voegt daaraan het feitelijke optreden toe.

Wat de sterke arm wel en niet doet

De politie treedt hier op ter ondersteuning van een civiele tenuitvoerlegging. Zij neemt de zaak niet over en beoordeelt niet of de vordering terecht is; dat heeft de rechter al gedaan toen hij de uitvoerbaarheid bij lijfsdwang toestond. De grondslag voor het optreden blijft de uitspraak die volgens artikel 591 Rv aan de schuldenaar is betekend.

Omgekeerd blijft de deurwaarder verantwoordelijk voor de vraag of aan alle eisen is voldaan. Loopt er een vrijgeleide of is de maximale duur van artikel 589 Rv al verbruikt, dan mag er niet worden aangehouden, ook niet met politiebijstand.

Een voorbeeld

Een schuldenaar doet de deur niet open en laat via het raam weten dat hij niet meegaat. De deurwaarder kan dan de sterke arm vragen hem bij te staan bij de aanhouding. Blijft de schuldenaar weigeren mee te werken, dan wordt hij met die bijstand overgebracht; artikel 596 Rv bepaalt dat hij naar een huis van bewaring gaat.

In de praktijk

Voor de schuldeiser betekent dit dat een schuldenaar die zich verzet daarmee niet ontkomt aan de gijzeling; het maakt de uitvoering hooguit zwaarder en duurder.

Voor de schuldenaar is fysiek verzet de slechtste optie die er is. Het levert niets op en kan zelfstandig gevolgen hebben buiten deze procedure om. Wie meent dat de gijzeling niet mag doorgaan - omdat hij niet kan nakomen, omdat de betekening niet klopt of omdat de termijn is verstreken - moet dat aan de rechter voorleggen. Voor een spoedgeval is het kort geding daarvoor de aangewezen weg.