- Ingeval de echtscheiding, de scheiding van tafel en bed of de ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed wordt uitgesproken, kan de rechter als nevenvoorziening de navolgende voorzieningen treffen: a. toekenning van een uitkering tot levensonderhoud aan een echtgenoot ten laste van de andere echtgenoot; b. voorzieningen met betrekking tot de verdeling van de gemeenschap of bij huwelijkse voorwaarden overeengekomen verrekening van inkomsten of van vermogen; c. voorzieningen betreffende het gezag over, de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken over, de vaststelling van de hoofdverblijfplaats van of de omgang met, de informatie en raadpleging over en een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van minderjarige kinderen van de echtgenoten; alsmede, ingeval de echtscheiding of de scheiding van tafel en bed wordt uitgesproken: d. toepassing van artikel 165, eerste lid, of van artikel 175, eerste lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek; e. een bevel tot medewerking aan het teniet doen gaan van een naast het huwelijk bestaande religieuze of levensbeschouwelijke verbintenis op grond van artikel 162 van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek in samenhang met artikel 68, tweede lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek of een andere daartoe strekkende voorziening; f. toepassing van artikel 266 lid 5 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek; g. een andere voorziening dan bedoeld in de onderdelen a tot en met f, mits deze voldoende samenhang vertoont met het verzoek tot echtscheiding, scheiding van tafel en bed of ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed, en niet te verwachten is dat de behandeling daarvan tot onnodige vertraging van het geding zal leiden.
- Ten aanzien van nevenvoorzieningen als bedoeld in het eerste lid, onderdeel c, zijn de artikelen 808, 809, eerste lid, 810, 810a, 811 en 812 van toepassing, en komt, in afwijking van het bepaalde in artikel 358, het recht van hoger beroep slechts toe aan de ouders, voorzover dezen tot het gezag bevoegd zijn, alsmede aan de raad voor de kinderbescherming.
- Indien aan de rechter blijkt dat een verzoek tot toekenning van een uitkering tot levensonderhoud aan een echtgenoot ten laste van de andere echtgenoot als voorwaarde is verbonden aan verlening van bijstand, stelt de rechter de gemeente die de voorwaarde heeft gesteld, in de gelegenheid schriftelijk of ter zitting haar mening omtrent de vordering kenbaar te maken.
←
Terug 826 · Wanneer de tijdelijke regelingen vanzelf eindigen
Verder 828 · Ontbinding van een geregistreerd partnerschap door de rechter
→
Artikel 827 Rechtsvordering (827 Rv)
Nevenvoorzieningen bij het uitspreken van de scheiding
Wettekst
Toelichting
Een scheidingsbeschikking beëindigt het huwelijk, maar daarmee is niets geregeld over geld, spullen en kinderen. Artikel 827 Rv maakt het mogelijk dat de rechter daarover in dezelfde procedure meteen meebeslist. Zulke beslissingen heten nevenvoorzieningen: ze horen bij de uitspraak over de echtscheiding, over de scheiding van tafel en bed of over de ontbinding van het huwelijk daarna. De opsomming loopt van alimentatie tot een restcategorie met een duidelijke rem erop. Niet elk onderdeel staat bij alle drie open: de regelingen over de woning, over het huurrecht en over de religieuze of levensbeschouwelijke verbintenis zijn voorbehouden aan de echtscheiding en de scheiding van tafel en bed.
Wat de rechter kan meebeslissen
Levensonderhoud. Een uitkering tot levensonderhoud voor de ene echtgenoot ten laste van de andere.
Vermogen. Voorzieningen over de verdeling van de gemeenschap, of over de verrekening van inkomsten of vermogen die in huwelijkse voorwaarden is afgesproken.
Kinderen. Voorzieningen over het gezag, de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken, de hoofdverblijfplaats, de omgang, het informeren en raadplegen van de andere ouder en de bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding.
De woning. Toepassing van de bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek over het voortgezette gebruik van de echtelijke woning, en van de regeling daar over wie het huurrecht van de woning voortzet.
Een religieuze verbintenis. Een bevel om mee te werken aan het beëindigen van een naast het huwelijk bestaande religieuze of levensbeschouwelijke verbintenis, gestoeld op de regels over onrechtmatige daad in het Burgerlijk Wetboek, of een andere voorziening met datzelfde doel.
De restcategorie. Iets anders, mits het genoeg samenhang heeft met het scheidingsverzoek en de behandeling ervan de procedure niet onnodig ophoudt.
De grens van de restcategorie
Die laatste mogelijkheid is bewust dubbel begrensd. Er moet voldoende verband zijn met de scheiding, en de zaak mag er niet door vastlopen. Een geschil dat een eigen bewijsronde of een uitgebreid debat vergt, hoort daarom in een eigen procedure thuis. De rechter kan een verzoek om die reden buiten behandeling laten zonder inhoudelijk over de zaak zelf te oordelen.
Kinderzaken en het hoger beroep
Voor de voorzieningen over de kinderen verklaart het tweede lid een reeks bepalingen uit deze titel van toepassing, waaronder de regels over het horen van minderjarigen en over de rol van de raad voor de kinderbescherming. Datzelfde lid perkt het hoger beroep in: dat komt alleen toe aan de ouders, voor zover zij tot het gezag bevoegd zijn, en aan de raad voor de kinderbescherming. Andere betrokkenen kunnen tegen dit deel van de beschikking dus niet in beroep bij het gerechtshof.
Als er bijstand in het spel is
Blijkt de rechter dat een verzoek om partneralimentatie is gedaan omdat de gemeente dat als voorwaarde aan bijstand heeft verbonden, dan moet die gemeente de kans krijgen haar mening te geven, schriftelijk of op de zitting. De gemeente heeft er een eigen belang bij: wordt er alimentatie toegekend, dan drukt het levensonderhoud minder op de bijstand.
Een voorbeeld. Bij het verzoek tot echtscheiding vraagt een van de echtgenoten om partneralimentatie, om vaststelling van de hoofdverblijfplaats van de kinderen met een zorgregeling, en om verdeling van de gemeenschap. De rechter kan dat alles in één beschikking afdoen. Wordt daarnaast gevraagd om een geschil met een derde over een gezamenlijke onderneming te beslechten, dan is de kans groot dat dit als onvoldoende samenhangend of te vertragend buiten de scheiding wordt gehouden.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer is iets een 'andere' nevenvoorziening?
Een man vroeg in de echtscheidingsprocedure schadevergoeding omdat zijn vrouw de huwelijksgemeenschap had benadeeld. De Hoge Raad overweegt dat de rechter naast de met zoveel woorden genoemde nevenvoorzieningen ook een andere voorziening kan treffen, mits die voldoende samenhang vertoont met het echtscheidingsverzoek en niet te verwachten is dat de behandeling tot onnodige vertraging van het geding leidt. Een verzoek tot vergoeding van benadeling van de gemeenschap vertoont naar zijn aard voldoende samenhang en kan dus als nevenvoorziening worden behandeld, tenzij het in het concrete geval tot onnodige vertraging zou leiden.
-
Onnodige vertraging: afwijzen of niet-ontvankelijk?
Het hof wees een verzoek van de man over de kosten van de huishouding af omdat niet aan de voorwaarden voor een nevenvoorziening was voldaan. De Hoge Raad oordeelt dat dit niet juist is: heeft de rechter geoordeeld dat de behandeling van het verzoek tot onnodige vertraging zou leiden, dan mag hij het verzoek niet op die grond afwijzen, maar hooguit niet-ontvankelijk verklaren. Het onderscheid is van praktisch belang, omdat een afwijzing het geschil inhoudelijk beslecht en een niet-ontvankelijkverklaring de weg naar een afzonderlijke procedure openhoudt.
-
Een nevenvoorziening voor het eerst in hoger beroep
Het hof had in hoger beroep nog een verzoek over het gezag in behandeling genomen dat pas bij verweerschrift in incidenteel beroep was gedaan. De Hoge Raad overweegt dat nevenvoorzieningen in elke fase van de procedure kunnen worden verzocht, ook voor het eerst in hoger beroep. Daarbij geldt wel de regel dat grieven en vermeerderingen van het verzoek in beginsel bij verzoek- of verweerschrift moeten worden aangevoerd. Op die regel bestaat een uitzondering als de aard van het geschil meebrengt dat dit later nog kan, en bij een beslissing over eenhoofdig gezag is dat het geval, omdat die beslissing zoveel mogelijk op de omstandigheden ten tijde van de uitspraak moet zijn gebaseerd.
-
Wie vraagt de bijdrage voor een jongmeerderjarige aan?
Op prejudiciële vragen moest de Hoge Raad beslissen of in een echtscheidingsprocedure een bijdrage in de kosten van levensonderhoud en studie van een kind tussen achttien en eenentwintig jaar kan worden bepaald als voorlopige voorziening of als nevenvoorziening. Het antwoord is ontkennend: die bijdrage strekt niet tot een voorziening tussen de echtgenoten, en de echtscheiding raakt de aanspraak van het jongmeerderjarige kind niet. Het kind dat zo'n bijdrage wil, moet daar in beginsel zelf om verzoeken. Analoge toepassing van de echtscheidingsbepalingen is daarvoor niet aangewezen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.